Ga naar de inhoud
Let op: Om het voor u gemakkelijk te maken, gebruikt deze website cookies. Akkoord Niet oké.
Schrijf.be

Copywriters: wat drijft hen? Waarvan worden ze warm of koud? Neem een kijkje achter de schermen!

Brabants dialect leren: 'de' of 'den'?

Antwerpen, 2017

Brabants dialect leren

Een Nederlandse medestudente en ik houden een diepzinnige conversatie:

Zij: "Gaan we zo meteen nog langs bij de Ivo?"
Ik: "DE Ivo?"
Zij: "Zo zeggen jullie Belgen dat toch?"

Euh, ja maar niet altijd. Soms is het ook den, zoals bij den Ivo. En jawel, daar zit een logica achter.

Brabants dialect: nen en den

Woont u ter hoogte van Antwerpen, Vlaams-Brabant of – als Nederlander – Noord-Brabant? Dan maakt u wellicht vlotjes het onderscheid tussen de en den of ne en nen. Dialecten in dat gebied dragen namelijk de kenmerken van het Brabants; en laat dat nu net de taalgroep zijn die de(n) en de(n) voor mannelijke namen zet. 

Woont u ver weg van het Brabantse taalgebied? Dan hoort u het waarschijnlijk in Keulen donderen.

Middelnederlands geslacht

Den voor mannelijke namen zetten, een modegril van uw grootouders? Toch niet! Het lidwoord stamt uit de tijd van het Middelnederlands. Toen werd den voor alles wat mannelijk was gezet: zowel namen als andere woorden. En dus komt u het nu af en toe nog eens tegen. 

 

Klanken bepalen 'de' of 'den'

Allemaal goed en wel, maar waarom is het den Barry en niet ... den Frank? Het antwoord? Klanken. Begint een mannelijke naam met d, t, b, h OF met een klinker? Dan bekt den prima. En dat geldt óók voor andere mannelijke woorden. Zoals hieronder:

Den Thierry heeft den iPad van den André per ongeluk in den haard gesmeten. 

Dezelfde regel geldt voor ne en nen.

Den adder als u Brabants dialect wilt leren 

Enige probleempje bij bovenstaande regel? U valt als niet-Brabander door de mand als u hem probeert toe te passen. Want weet u wanneer een woord mannelijk is? Misschien vaak wel. Maar vast niet altijd - tenzij u het Groene Boekje altijd bij de hand hebt. 

Ziet u het bos echt niet meer door de (dennen)bomen? Laat ons uw tekst vervlaamsen

 

Reacties

Dirk Van Giel
Dirk Van Giel schreef

Ik heb "de" ook al horen gebruiken voor vrouwennamen...

schreef

Ja, dat gebruik van 'de' kun je inderdaad ook wel krijgen bij vrouwennamen. In bepaalde Duitse variëteiten wordt er zowel bij mannen- als bij vrouwennamen een lidwoord gebruikt. Waarom het bij ons enkel (of toch hoofdzakelijk) bij mannelijke namen voorkomt, dat is niet helemaal duidelijk. Dat gebruik van voornaam + lidwoord is onderdeel van een erg informeel taalregister, en wordt dus gebruikt om te verwijzen naar personen die goed bekend zijn bij de spreker en de andere gesprekspartners. Die manier om naar bekenden te verwijzen is wellicht in leven gehouden in de informele, vertrouwelijke communicatie onder mannen. Het waren indertijd echter uitsluitend mannen die een echt sociaal leven hadden (en die vormen dus konden gebruiken): vrouwen kwamen vaak amper de deur uit, behalve om naar de mis te gaan of om boodschappen te doen. Dergelijke informele vormen hadden zij dus niet nodig. Nu die informele vormen wél van nut zijn, worden ze ook voor/door vrouwen gebruikt - zij het nog steeds in mindere mate.

schreef

@Dirk

Een terechte opmerking. Hopelijk heb je iets aan het antwoord van de expert himself!

@Steven

Bedankt voor je uitgebreide reactie.

Ik zie wat je zegt inderdaad terugkomen in mijn taalgebruik. Spreek ik over een man die ik niet goed ken, dan ben ik geneigd om het lidwoord vóór zijn naam weg te laten. Fijn om nu ook te weten waarom ik dat doe!

Reageer

Privacyverklaring:

Schrijf.be gebruikt uw e-mailadres nooit voor promomails.
Schrijf.be geeft uw e-mailadres nooit aan derden.