Ga naar de inhoud
Let op: Om het voor u gemakkelijk te maken, gebruikt deze website cookies. Akkoord Niet oké.
Schrijf.be

Copywriters: wat drijft hen? Waarvan worden ze warm of koud? Neem een kijkje achter de schermen!

Doet u ook mee aan de verkiezingen?

Neen, niet aan de politieke verkiezingen. Ook niet aan die van Miss Aardbeiprinses of Mister Personality. Ik heb het over ‘De Van Dale Woord van het Jaarverkiezing 2010‘.

Van Dale Uitgevers gaat samen met de VRT op zoek naar hét nieuwe woord van 2010, en doet daarvoor een beroep op onze creativiteit. Van alle ingezonden woorden maken ze vijf shortlists in de categorieën jongerentaal, lifestyle, sport/amusement, economie en politiek.

Ze geven ons dus … het woord. Of met andere woorden: ze vragen ons het woord.

Wat vindt u het beste, mooiste en/of leukste nieuwe woord van 2010? Stuur het in, omschrijf het en kies in welke categorie het past.

En het blijft niet bij woorden: vanaf 16 november 2010 mag u ook stemmen. Kies uw favoriete nieuwkomer in het woordenboek uit de publiekswoorden én de door Van Dale genomineerde woorden. Misschien krijgt u wel het laatste woord!

Ach, het is bijna zomervakantie. Tijd om koffers te pakken, schoolrapporten te ondertekenen en zonnebrandcrème en masse aan te kopen. Om deze mooie periode in te luiden, toverde de UBN weer tien zonnige neologismen uit haar hoed.

1. bedrijfslieder (cantus voor ondernemers)

2. mamager (een leidinggevende die ook je boterhammetjes smeert)

3. proefiel (smakelijk profiel)

4. westkoest (en ooststil)

5. siloconen (kunststof om silo's mee te bouwen)

6. beterer (goed, beterer en bestestest)

7. betselling (een betweterige bestseller)

8. wolwassene (door de wol geverfde volwassene)

9. podiul (voor knullige acteurs)

10. ijzervechter (agressievere versie van ijzervlechter)

Politieke crisis! Financiële crisis! O tempora, o mores. Gelukkig werkt de UBN dapper voort, ter verrijking van onze mooie taal. En produceerde ze tien nieuwe neologismen om al dat crisisleed te verzachten.

1. wekeend (kwaakt u wakker)

2. drisdrank (en dris ook eten)

3. akkereerste (primeurgroentjes, recht van de akker)

4. academier (geleerd beestje)

5. zwerklozen (mensen zonder luchtruim)

6. softdrinsk (Russische cola)

7. patriculier (privé-Patrick)

8. bradstoftank (Brad Pitt in uw wagen!)

9. meerkracht (straffe leerkracht)

10. postnallaal (de jammerlijke combinatie van een postnatale depressie en een spraakgebrek)

Een dertiende portie neologismen van de UBN! Pas goed op als u deze woorden gebruikt, ze brengen u misschien ongeluk ...

1. vrichten (vriendelijke vruchten)

2. hanenvrij (al zit er misschien wel nog ergens een kip tussen)

3. alvats (alvats hatrelijk bednakt)

4. paktijk (voor grijpgrage dokters)

5. herkanbaar (wijn die u meerdere malen in de kan kunt gieten)

6. popsteken (spelletje voor sadistische kinderen)

7. visbier (jakkes)

8. maximul (als het maximum nul is)

9. mobilitiet (bewegende borst)

10. inspiratei (als u met een creatief ei zit)

U dacht dat de UBN in een winterslaap gesukkeld was? Niets is minder waar! Tien kraakverse neologismen om u te verwarmen in deze barre dagen.

1. voedselbeveling (eet!)

2. onderziek (medisch onderzoek)

3. veruiling (men bemerkte een sterke veruiling van het bos)

4. stoefmieder (verstrooide stiefmoeder)

5. marketingmuts (lekker warm)

6. uitgekoend (als u écht genoeg hebt van Koen)

7. traning (komt vaak voor bij huiling en wening)

8. grozetjes (groetjes met een extraatje)

9. kabelhauw (ik hauw van kabeljauw)

10. slaghen (kip die eieren slaat i.p.v. legt)

Het weer wordt slechter, de nacht langer en de UBN meer verstrooid. Tien nieuwe neologismen tegen een herfstdip:

1. vertalming (een trage vertaling)

2. everwijzing (verwijzing naar een everzwijn)

3. fleilloos (synoniem: floutloos)

4. oster (goedkopere variant van de oester)

5. risoco (gevaarlijke risotto) 

6. ergnonomisch (héél nonomisch)

7. organisatirisch (een organisatie met humor)

8. blijksem (komt voor doender)

9. permantente (permanente tent)

10. pleizer (antoniem: veirdret)

Nieuw samengestelde gezinnen: het is niet evident.  Er wordt van alles aan elkaar gelast dat eerder niet bij elkaar hoorde: ouders, kinderen, honden en huizen. En dat wil in sommige gezinnen voor wrijvingen zorgen.
Ik mag mijn handjes kussen. Want bij ons verloopt alles harmonieus. Mijn lieve nieuwe man heeft zelf geen kinderen en is dol op de mijne. En op mij. Dus dat scheelt.

Wie is de vader?

Nu is die liefde volledig wederzijds. En ook mijn kinderen zijn gek op mijn vriend. Alles peis en vree, zou u denken. Maar neen. Er stelt zich een Probleem. Mijn oudste, een pientere piekerdromelaar, kaart het aan: "Mama, hoe moet ik Filip nu noemen? Want de kinderen  in de school denken dat hij mijn papa is, en dat is niet zo. En eigenlijk wel. Want Filip is mijn beste vriend en toch ook een beetje mijn papa, hé?"

Boze stiefvaders en overspelige schoonpapa's

Ik probeer het met stiefvader, maar krijg meteen visioenen van donkere kerkers en bloederige striemen op tere kinderruggetjes. En ook Simon is het er niet mee eens. Want om een stiefpapa te hebben, moet je echte papa dood zijn. En dat is hij niet, hij woont gewoon in Spanje. "Kan ik Filip dan niet schoonpapa noemen?" vraagt mijn zoon.  Nu is een nieuw samengesteld gezin een complex gebeuren, maar de familierelaties worden wel heel ingewikkeld met een schoonpapa aan mijn zij. En zou de schoonmama daarmee akkoord gaan?

BBQ-berenstorm

We geraken er niet uit, en laten het even rusten. Op de barbecue van Schrijf.be snijden Filip en ik het onderwerp weer aan. Want waar beter kun je een rake naam bedenken dan met topcopywriters in de buurt? We brainstormen even: vake's, daddies en papsen laten we meteen links liggen. Tot Michiel op de proppen komt met dé oplossing: pluspapa. Alle Schrijfberen nemen het woord in de mond en horen dat het goed is.

Pluspapa wint

Ik lanceer het thuis. Simon leek niet enthousiast. Tot gisteren. Filip haalt hem van school op en hoort een vriendje roepen: "Hé, Simon, je papa is daar." Waarop Simon knetterhard antwoordt: "Dat is mijn papa niet. Dat is mijn pluspapa!"

Woorden die werken

Michiel, neem hierop een octrooi, want het woord werkt. Kinderen begrijpen het zonder extra uitleg. Niet dat ik anders verwachtte. Dat is nu eenmaal wat Schrijfberen doen: woorden, zinnen en teksten schrijven die werken. Dus als ook u om een nieuwe term verlegen zit: geef Ilse even een belletje.

Hoera! De tiende reeks neologismen van de UBN is een feit! We kraken een fles champagne en laten u meegenieten van onze tien nieuwste misschrijvingen.

1. koesysteem (een alarmsysteem dat loeit)

2. dickte (lecker retro)

3. ahuin (een ajuin met een spraakgebrek)

4. lekkersta (dat staat zo lekker)

5. gebasseerd (als u de bas tot in uw tenen kunt voelen)

6. taxonomoe (vermoeiende taxonomie)

7. indrukweekend (een héél spannend weekend)

8. disrupteren (beleefd onderbreken)

9. bugdet (als het budget op is)

10. progmamma (progressieve moeder)

Ik beken: ik ben een fan van Herman Van Molle. Toch zeker van het programma dat hij presenteert. De Canvascrack kluistert mijn vriend en mij aan de buis. IJverig spelen we mee en proberen we om ter snelst het juiste antwoord te vinden. Leuk ... maar vooral moeilijk. Soms gaat het mijn verstand te boven - of dat nu iets zegt over mijn IQ of over het niveau van de quiz, laat ik in het midden.

1 + 1 = 1

Er zijn gelukkig ook keren dat er wél een belletje gaat rinkelen. Zo had Herman het onlangs over kofferwoorden. Ook wel portmanteau, hypogram of blend genoemd. Het gaat om een mengwoord waarin twee of meer woorden versmolten zijn. Het kofferwoord bundelt de betekenis van de samengevoegde woorden.

Volgt u nog? Misschien leg ik het beter uit aan de hand van een voorbeeld: conculega is een kofferwoord. Gevormd door concurrent en collega. Ook Brangelina, de samensmelting van Brad (Pitt) en Angelina (Jolie), is er één.

Kofferplezier

Nu wil het toeval dat ik net een blog (jaja, web + log) in gedachten had over kofferwoorden. Nog voor Herman Van Molle erover begon. Omdat ik het zo'n mooi woord vind.

Kofferwoord: ik zag meteen twee eenzame woorden met elkaar in de koffer duiken en versmelten tot één geheel. De waarheid is minder sensueel. Het komt van het Engelse woord 'Portmanteau' - uiteraard van oorsprong Frans - dat voor een koffer met twee delen wordt gebruikt. 

Schattige ontdekking

Hoe ik er in hemelsnaam opkwam om over kofferwoorden te schrijven? Ik ontdekte er één ... een ontzettend schattig. Toen ik op zoek was naar voorbeelden van misboekjes - ook een copywriter zoekt voor zijn huwelijk wel eens naar schrijfsels van een ander. Ik vond er eentje van een koppel dat niet alleen op trouwen stond, maar ook hun pasgeborene wilde laten dopen. Het ging dus om een trouw en een doop ... een troopje dus.

Ach, mijn collega's bij de klant voor wie ik nu een tijdje werk. Schatten zijn het. Ze struikelen vrolijk over hun tong, en leveren mij zo blogmateriaal. Zo wilde een collega ergens voorzichtig achter vissen, en er een ballonnetje voor oplaten. Dus zei hij dat hij ... een visje ging oplaten. Een andere collega lanceerde dan weer: "Nou, die trapte door de mand".

Sneeuw op het werk

Maar de mooiste vondst? Die hoorde ik toen ik op een morgen - nog half in dromenland - op kantoor arriveerde. Ik legde aan mijn collega uit dat ik maar niet wakker raakte, dat de wereld niet echt tot me doordrong. Hij antwoordde: "Ha, je bent dempig." Verbaasd, en niet zeker of ik nu beledigd of gevleid moest zijn, keek ik hem aan. "Ken je dat gevoel als het net gesneeuwd heeft? Alles ligt onder een wit tapijt, en elk geluid wordt gedempt. De wereld is er, maar toch niet helemaal. Zo voel jij je nu. Dempig."

Inderdaad. Op een prachtige zomerdag zat er sneeuw in mijn hoofd. Dempig mag wat mij betreft zo in het woordenboek!