Schrijftips: Barbarismen

Barbaarse praktijken

Gallicismen, Anglicismen en Germanismen

Vlot tekstschrijven? Beklijvend zinswenden?
Het is vermoeiender dan bijlzwaaien. Want het Nederlands is rijk en bevat heel wat woorden die wel correct Nederlands lijken, maar het niet zijn.

Barbarismen trekken teksten barbaars krom. Nu ja: 'barbaars'... Barbarismen zijn geen doodzonde, maar ze horen niet thuis in een puike tekst. Gaat u mee op ontdekkingstocht in onze buurlanden?

Gallicismen

Gallicismen zijn in Belgica de dappersten aller barbarismen.
Zo ingeburgerd dat ze niet meer opvallen. Ambtelijke taal en journalistieke teksten bulken ervan. Enkele Gallische gluiperds:

facturatie (facturation)
tot een akkoord komen (arriver à un accord)
in het oog springen (sauter aux yeux)

Dat kan korter, bij Toutatis!

U merkt het: hier valt heel wat onkruid te ouiden. De bijl erin dus:

facturatie > facturering
tot een akkoord komen > een akkoord bereiken
in het oog springen > opvallen

Ballast schrappen leidt tot minder kans op de Gallische griep. Bondigheid: daar, bij Toutatis, blinken Fransozen niet in uit.

Germanismen

Germanismen zijn vaak samenstellingen en even vaak al geïnfiltreerd in het Groene Boekje. Ingeburgerde woorden en uitdrukkingen zoals doorslaggevend, beroepsmatig, overzicht, deelgebied of kort en klein slaan waren oorspronkelijk letterlijke Duitse vertalingen. Maar er zijn grenzen aan onze tolerantie:

dubbele kamer (Doppelzimmer)
dertiger jaren (Dreissigerjahren)
beroepsmatig (berufsmässig)

Maak er Hackfleisch van

Eén remedie tegen Teutoonse invasies: meteen in de pan hakken:

dubbele kamer > tweepersoonskamer
dertiger jaren > jaren dertig
beroepsmatig > beroepshalve

Suffixen als: -vol, -matig, -versterkt,… of prefixen als:
nieuw-, hoog-, laag-, hand-, middel- … zijn meestal taalkundig Sperrgebiet waar u beter behoedzaam langs manoeuvreert.
Net zoals de aanhef van uw speech met 'Mijne dames en heren'.

Anglicismen

Van over de plas wordt het Nederlands systematisch bestookt door cultuurvreemde barbarij met een beschaafd voorkomen.
Geen knuppelzwaaiende Angelen en Saksen, neen, Stealth-bommenwerpers en shock-and-awe strategieën bombarderen ons murw. Enkele jongens die vaak door de mazen van het net glippen:

stappen nemen (to take steps)
helpfunctie (help function)
brandnieuw (brand new)

Firewall optrekken maar

Onschadelijk gemaakt zien ze er zo uit:

stappen nemen > stappen ondernemen
helpfunctie > hulpfunctie
brandnieuw > gloednieuw, nagelnieuw

Anglicismen zijn moeilijk te herkennen omdat we zo vertrouwd zijn met het Engels. Bovendien speelt de invloed van computer- en marketingjargon ons hier ook parten.

Geen nieuwe taalstrijd waard

Voor een goed begrip: Schrijf.be klimt niet op de barricaden om onze taal etnisch te zuiveren. Daar leven taalpuristen van.
Voor ons moet een tekst eerst en vooral overtuigen. Want dan pas boekt ù terreinwinst. Als dat bovendien kan zonder oorlog te voeren op barbaars grondgebied, dan was er een tekstatleet aan het werk. Eentje van Schrijf.be.

Vorige | Volgende