In De Standaard van 30 augustus analyseert Marc Reynebeau de ‘Danneels-tapes’, de opname van het gesprek tussen kardinaal Danneels en het slachtoffer van bisschop Roger Vangheluwe. Dat slachtoffer liet de transcriptie van dat gesprek publiceren om aan te tonen dat hij geen zwijggeld had gevraagd. De tekst is behalve een schrijnend document ook een interessante les retorica.

Gij en wij

Op een gegeven moment tijdens het gesprek zegt de kardinaal: ‘Ge kunt ook vergiffenis vragen, hé, en uw schuld bekennen.’ Het slachtoffer raakt in de war: wie bedoelt hij hier? Reynebeau doorziet het beoogde effect van de bekende stijlfiguur: ‘Danneels gebruikt daar de tweede persoon enkelvoud als onpersoonlijk voornaamwoord, een synoniem voor ‘men’, waarmee hij niemand concreet bedoelt en het bestaan van een algemene regel suggereert. Dat doet hij nog enkele keren in het gesprek, soms ook met het veralgemenende ‘wij’ (‘We kunnen ook vergiffenis vragen en vergiffenis geven’).’

Vlaamse tussentaal

Maar ‘het verwarrende gegoochel met persoonlijke voornaamwoorden’ is niet het gevolg van ‘de slordigheid die eigen is aan de Vlaamse tussentaal’, zoals Reynebeau oppert. Nederlanders kennen het ook en zelfs meer dan Vlamingen: de overschakeling naar ‘je’ om een consensus te suggereren. Vaak nog gecombineerd met ‘met z’n allen’ voor nog meer effect. Bijvoorbeeld: ‘Als je dat ziet, nou dan denk je toch met z’n allen: dat kan niet meer!’ Vertaling: ‘Ik vind dat niet kunnen’. Maar goed, dat klinkt een stuk minder overtuigend.