In Flow, een Nederlands tijdschrift, las ik het woord: oeroesen. Een tikfout dacht ik. Hoewel ik niet wist wat ze dan wel bedoelden. Maar het bleek een bestaand werkwoord. Het betekent – ook volgens Flow – “rommelen voordat je echt kunt beginnen (met koken bijvoorbeeld)”. Aha, zo noem je dus dat geklungel met potten, pannen en ingrediënten voor het echte werk. Dan oeroes ik er wat op los. Alleen nooit geweten dat je het zo verwoordt.

Even Googlen

Omdat een copywriter nooit tevreden is met één uitleg, tikte ik ‘oeroesen’ in de Google-zoekbalk. Het leverde me de betekenis ‘ergens voor zorgen’ op in Encyclo.nl. En ik leerde dat oeroesen “NIET voorkomt in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie en de spellingwoordenlijst van OpenTaal. Maar dit wil niet zeggen dat het fout gespeld is. Woorden die niet vaak worden gebruikt, encyclopedische ingangen en woordgroepen worden niet of zelden opgenomen in deze lijsten.”

Lampampen

Welke termen bestaan er nog om dit non-event te omschrijven? Spontaan dacht ik aan ‘lanterfanten’ en ‘lummelen’. Maar Synoniemen.net geeft veel poëtischer alternatieven. Wat denk je bijvoorbeeld van het mooie ‘lampampen’ of het tot de verbeelding sprekende ‘dagdieven’? Je krijgt er spontaan zin in, niet? Ik ga alvast nog wat oeroesen …

Wij schrijfberen zijn verzot op leuke taalweetjes. Daarom zijn we ook geabonneerd op zowat alle taalgerelateerde nieuwsbrieven. En onlangs viel er weer zo eentje in onze mailbox. Ann las hem als eerste en vroeg mij: “Weet jij waar de uitdrukking zo zot als een deur vandaan komt?” Ik was er niet zeker van, maar had toch een vermoeden – zo dacht ik. “Volgens mij komt het van draaideur. Zo’n deur die maar blijft draaien. En dus zot draait.” Niet dus! Deur is afgeleid van het Middelnederlandse dore dat ‘dwaas’ betekent. Zo zot als een dwaas. De uitdrukking heeft niets met deur – dat ding dat open en dicht kan – te maken. Nieuwe varianten als zo zot als een achterdeur en zo zot als een klapdeur zijn dus best wel grappig als je erover nadenkt.

Vechten tegen de bierkaai

En zo zijn er honderden uitdrukkingen die je wel gebruikt, terwijl je geen idee hebt waar ze vandaan komen. Vechten tegen de bierkaai bijvoorbeeld. Dan zie ik allemaal mannetjes die vechten tegen een kade vol bier. Maar waarom die strijd dan al op voorhand verloren is? Geen idee. Omdat ze te zat zijn om nog goed te vechten? Neen dus. De uitdrukking is ontstaan in Amsterdam. De bewoners van de Bierkade – een deel van de Oudezijds Voorburgwal – waren echte vechtersbazen. Ze waren zó goed dat je het beter niet tegen hen opnam. Want de strijd was al op voorhand beslist.

Leven in de brouwerij

En nog eentje, om het af te leren (of misschien eerder om bij te leren). Leven in de brouwerij brengen. Een job voor dansende brouwers? Maar neen. De verklaring is veel leuker. Schilder Jan Steen had in Delft zijn eigen brouwerij. Maar de vrouw des huizes verweet hem dat er te weinig gebeurde. Daarom kocht de schilder … eenden, die hij losliet in de brouwketels. De eenden zwommen en vlogen er lustig op los. En Jan Steen? Die kon zeggen dat er wél leven in de brouwerij was.

Meer weten over de herkomst van spreekwoorden? U vindt er alles over in Nederlandse spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden van F.A. Stoett.

Wist u dat een friteuse kinderen kan krijgen? Nee he? Ik ook niet. Tot een paar weken geleden.

Frietketel ontleed

Met een licht hongergevoel sleutelde ik aan een webpagina over professionele friteuses. Ik speurde wat rond op Google voor meer informatie. En belandde op een pagina die me uit de doeken deed hoe een friteuse in elkaar zit. Eentje was wel héél speciaal. Ze had twee … koude zonen.

Familie Friet

Goed goed, volgens de Woordenlijst is het prima Nederlands. Maar bij mij roept het meteen het beeld op van een vrolijke familie friteuses – warme dochters en lauwe ouders incluis!

De Belgische belastingsdienst lanceert een charmeoffensief.
Niet alleen betaalde zij deze bloglezer (Paul VR) terug.
Neen, de fiscus sloot het uittreksel zelfs af met een kusje: X!
Een fiscusje, dus.

Meestal zijn onze klanten Nederlandstalig. Maar soms moeten we ons al stotterend door telefoongesprekken en français worstelen. Of herlezen we drie keer onze Engelse mail voor we hem met cold feet versturen. Vaak weten we eigenlijk wel hoe het moet, maar is het een kwestie van er weer ‘een beetje in te komen’. En soms leren we écht nieuwe dingen.

Tedere offerte

Zo moest ik onlangs in het Engels schrijven dat ik een offerte zou maken voor een klant. Ik was al eens het woord quote in die betekenis tegengekomen. Maar het bleef me doen denken aan een citaat. Dus keek ik op Bable Fish voor een alternatief. Het resultaat? Tender. Huh? Juist ja. Verder opzoekwerk leerde me dat dit woord inderdaad zowel ‘teder, zacht, mals’ als ‘offerte’ betekent. Leuk, hoe een heel zakelijk woord plots véél warmer klinkt …