Het moet wel zo zijn, dat schrijvers niet kunnen tellen. Want deze waarschuwing van de personeelsbeheersoftware gaat mijn petje te boven:

Een dt-fout in je tekst? Daar ligt geen mens van wakker, als we Frank Jansen in Onze Taal mogen geloven. “Vroeger werden fouten tegen de werkwoordsvormen als reden gezien om een tekst minder te waarderen, maar dat lijkt dus niet meer zo te zijn”, weet Jansen.

Wiedewiedewiet, ik zie je niet

Jansen is communicatiekundige aan de Universiteit Utrecht. En volgens hem is het aantal mensen dat het niet zo nauw neemt met de correcte spelling van werkwoordsvormen de voorbije dertig jaar fors toegenomen. Zelfs de groep gemiddeld tot hoger opgeleiden hecht volgens Jansen weinig waarde aan werkwoordfouten. Sterker nog: dt-fouten blijven gewoon onopgemerkt, ook bij het voorlezen van een tekst.

Opdringerige fouten

Nochtans zijn de regels voor d en dt vrij eenvoudig. Hoe komt het toch dat we zo snel in de fout gaan? “Daar kunnen we eigenlijk niets aan doen”, sust Lien Van Abbenyen in haar masterscriptie – ze studeerde af in de richting Letteren en Wijsbegeerte aan de Universiteit Antwerpen. Wat blijkt er uit haar onderzoek? De werkwoordsvorm die het meeste voorkomt in de Nederlandse taal zal zich tijdens het schrijven opdringen. Fout of niet fout …

Dominante fouten

Van Abbenyen: “Nemen we de vervoeging van worden: de vorm hij wordt komt vijfenzestig maal vaker voor dan ik word. Omdat de vorm op dt frequenter opduikt, zal die bij het foutieve ik wordt niet gemakkelijk worden opgemerkt. Hij word daarentegen zal snel opvallen, het leesproces verstoren en gemakkelijk gecorrigeerd worden.” Taalkundigen noemen dit fenomeen homofoondominantie. Homofone woorden hebben dezelfde uitspraak, maar een verschillende spelling. “Je kunt dus stellen dat we het slachtoffer zijn van onze eigen hersenen”, besluit Van Abbenyen.

Maakt u liever géén dt-fouten? Neem dan het zekere voor het onzekere:
laat de eindredacteur van Schrijf.be uw tekst nalezen.

Ah, kerstshoppen!

Dansende lichtjes en dampende soepjes. Hartverwarmende glühwein en hartige hapjes. Struinen langs het stro van de kerststal. Stralen bij d’engelen die zingen.
Droomt u al weg als romanticus pur sang, die gaat voor vrede op aard?

Ik niet. Kerstmarkten zijn voor mij niet hemels, maar het voorgeborchte van de hel. Met stinkende stoofpotjes, lallende lanterfanters en kitscherige koopwaar.

En laat Microsoft Word daar nu nét zo over denken!
Want dat vervangt kerstshoppen spontaan door … mesthopen!

Eentje om bij in het rijtje te zetten.

“Thomas heeft een plastieken mama”, vertelde mijn elfjarige dochter gisteren aan tafel. Haar puberende zus van dertien vindt alle mannen sowieso ‘vettig’. Dus droom ik onbekommerd over een papa met een elegante opblaaspop. Of eentje met Amerikaanse superborsten …

Maar nee, ‘plastieken mama’ blijkt op school de gangbare term voor een stiefmoeder. “Ja, paps, de ene week woont Thomas bij zijn echte mama, de andere bij de plastieken.”

“Ja maar”, werp ik op, “dat kun je zo niet zeggen, schat. Onze Marcel stelt dat ‘plastieken’ fout is. Het moet zijn ‘van plastic’. ‘Plastiek’ is een beeldhouwwerk”, zegt hij.

“Gij wel”, repliceert dochterlief. “Thomas een mama van plastic? Dan lachen ze mij uit!”

Mijn gedachten dwaalden sloom af tijdens de toespraak van moeder overste bij de inzegening van de gerestaureerde kapel van een Vlaamse school-met-klooster.

Plots schrok ik op. Ik hoorde de zuster plots praten over ‘het saaie van de Blijde Boodschap’.

Mijn verstand zei me: hier klopt iets niet. Maar het duurde wel even voor ik doorhad dat het alleen om een verkeerde uitspraak ging.

Zoals veel Vlamingen nieuwe dingen ‘onttekken’ in plaats van ze te ‘onddekken’. Precies zo had moeder overste het over ‘het zaaien van de Blijde Boodschap’ bij de leerlingen van de school. Maar de ‘z’ werd een ‘s’ in haar uitspraak.

Ze doorbrak voor mij wel het saaie van de reeks toespraken. En zaaide een glimlach op mijn lippen …