Een klassieker: Jerry Lewis als geschifte typist …

Voor wie er niet genoeg van kan krijgen:

• Versie 2
• Versie 3
• Versie 4 (filmversie)

”The Typewriter’ werd overigens geschreven door ene Leroy Anderson.

Slechtzienden en blinden kunnen in de achttiende eeuw niet lezen of schrijven. Tot een Parijse blindenschool de letters boven het blad verheft. Enig probleem: ze zijn zo groot, dat één zin een hele pagina in beslag neemt …

Blinde gravin

Pellegrino Turri di Castelnuovo borduurt verder op dit idee, wanneer hij een schrijfmachine ontwerpt voor gravin Carolina Fantoni da Fivizzonno. En haar brieven bleven zelfs bewaard!
De Franse Raphigraphe gaat op die weg verder. Hij heeft een waaier van 10 stangetjes, die allemaal een gestileerd deel van bepaalde letters dragen. Om een ‘A’ te vormen, moet je bijvoorbeeld vier toetsen tegelijk indrukken.

Braille

Het mag duidelijk zijn: normale letters aanpassen aan slechtzienden, lijkt een omweg. En dat is het ook, omdat er inmiddels een alfabetsysteem voor blinden bestaat: braille.
De Franse Louis Braille wordt blind op zijn derde, maar is enorm leergierig. Hij komt in contact met het systeem dat militairen gebruiken om ‘s nachts berichten te lezen – met verheven punten en strepen. Dat vereenvoudigt hij tot zes puntjes in unieke combinaties, waarmee hij alle letters, cijfers en leestekens vormt. In 1929 is het braille-alfabet klaar voor gebruik.

Dit is bijvoorbeeld Schrijf.beleeft in braille:

Schrijf uw eigen naam in braille>

Plank en naald

De eerste brailleschrijvers zijn ver van gebruiksvriendelijk: ze bestaan uit een plank met gaatjes die je doordrukt met een stift – je maakt dus putjes in plaats van bolletjes. Gevolg: je moet van rechts naar links in braillespiegelschrift schrijven!

Slag en stoot

In 1892 komt daar eindelijk verandering in met de ‘Brailler’ van Hall (foto bovenaan). Hij heeft zes toetsen, die je in de juiste volgorde samen indrukt, waarna ze langs achter door een hamertje worden aangeslagen.

Wat doet een toonaangevend merk dat een marktevolutie totaal verkeerd heeft ingeschat? Het stunt.
Net zoals Royal dat pas in 1926 met een draagbare schrijfmachine komt aandragen. En dat is jàren na de portables van Corona, Remington en Underwood!

Royal Air Truck

Smith, de flamboyante Royal-voorzitter, koopt het nieuwste Ford-vliegtuig. Dat is dan het grootste commerciële vliegtuig ooit. Hij siert het met het Royal-logo en het opschrift: ‘Royal Air Truck – Capacity: 210 Royal portable typewriters’.

Luchtpost

De Royal Air Truck brengt in talloze vluchten duizenden gloednieuwe, draagbare Royal-schrijfmachines naar de uithoeken van de Verenigde Staten. Meer dan tweeduizend dealers wachten er op hun ‘luchtpost’.

Letterlijk, want elfduizend toestellen worden in kratten uit de machineruimen gegooid – aan parachutes weliswaar. Naar verluidt raken er maar zes beschadigd, omdat ze op een hoek landen. Maar die schuiven Royal-officials onopvallend aan de kant … Zij zorgen ervoor dat alleen de inhoud van de dozen die plat de grond raken, het flitslicht van de persmuskieten ziet.

In één klap overtuigd

Het publiek is verrukt en in één klap overtuigd van de onverwoestbaarheid van een Royal Portable. Verder opgehitst door de pers, die de campagne breed uitsmeert, zet het een stormloop in op het dealernetwerk. De draagbare Royal heeft zijn entree niet gemist!

De allerliefste schrijfmachine in mijn verzameling? De Olivetti Ico Simplex uit 1934. Omdat hij van mijn grootmoeder was, Tine Van Rompuy-Janssens. Een begenadigde toneelschrijfster en librettiste van volkse operettes.

In 1934 schuift ze haar gigantische Underwood 5 aan de kant. Ze ruilt hem in voor deze modieuze Ico, de eerste draagbare machine van Olivetti.

Geraffineerde art deco, diepglanzend zwart als de nacht. De bijbehorende reclameposter is van de hand van Bauhaus-kunstenaar Schawinsky.

Maar het Italiaanse raspaardje dat in Begijnendijk, een dorpje in Brabant (België), terechtkomt, wachten barre tijden. Want decennialang kreunt het onder grootmoekes betonnen aanslag met twee wijsvingers.

Daveren doet de werktafel, daveren doet het huis, wanneer zij haar libretto’s eindeloos overtypt voor de toneelkringen – tot in Zuid-Afrika toe.
Hierbij drijft ze het rekvermogen van de machine tot het uiterste met millimetersdikke sandwiches van witte vellen en zwart carbonpapier.

Honderdvoudig spoort ze in latere jaren de plaatselijke toneelverenigingen aan, om meer aandacht te besteden aan de toneelwerken van eigen bodem. Al die tijd geeft de Olivetti geen krimp. Op één typearmpje na, dat met uiterste voorspelbaarheid weigert terug te keren naar zijn ‘halve maan’. En tienduizenden malen door de wijsvinger van mijn grootmoeder in het gelid wordt geroepen.

Grootmoeke is er al een tijd niet meer. Maar haar schrijfmachine, die ik hier op kantoor koester, is de stille getuige van haar talent.

Marketing is van alle tijden.
Op 14 september 1923 bokst Jack Dempsey tegen Luis Firpo. Een legendarische wedstrijd van zwaargewichten - ‘de wedstrijd van de eeuw’ werd beweerd.

Naast de ring volgen de journalisten de gebeurtenissen op de voet. De schrijvende pers tikt haar verslagen zelfs live op draagbare schrijfmachines. Tot Firpo zijn tegenstrever een venijnige ‘tik’ geeft. Hij katapulteert Dempsey uit de ring en in de persrij – boven op een Corona-schrijfmachine.

Dempsey schudt zijn dooreengeshakete hersenen op hun plaats en klimt weer de ring in met als opstapje … de Corona. En slaat wat later Firpo zowaar knock-out!

De Corona-marketeers slaan hier prompt munt uit met een reclamecampagne: “Dempsey knocked out Firpo, but he couldn’t knock out Corona!”