Krantenkoppen met véél ruimte voor interpretatie

Hieronder nog enkele voorbeelden. En een waarschuwing: leest u deze blog op het werk? Dan propt u het best een zakdoek in de mond. Helpt tegen het schaterlachen.

Obama overvalt restaurant tijdens lunch met staf.

Schietvereniging De Korrel mikt op nieuwe leden.

De ziekte is niet overdraagbaar op de mens. Besmettingen kunnen worden doorgegeven via de website van de Vogelbescherming.

Twee leden van ons team hebben zich gespecialiseerd in jongleren met alzheimerpatiënten. Het vertraagt de ziekte!

Verloren op weg van Zweeloo naar Aalden: een hoorapparaatje. Als iemand het heeft gevonden hoor ik dat graag.

Vorige week las u al dat Kim graag ne roeie ridder wil herschrijven. Nu is het aan mij: vanaf vandaag herschrijft Schrijf.be ook van het Nederlands naar straattaal.

Gewoon die woorden die jij spit op straat

Schrijf.be goes street? Hoe komen we daarbij? Wel, dankzij de bijbel. Nederland loopt storm voor de voorlopig uitverkochte Straatbijbel. Auteur Daniël De Wolf herschreef het evangelie van Mattheus in een jongerentaaltje. Anders gezegd: herschreven in gewoon die woorden die jij spit op straat.

Toegegeven, u spit waarschijnlijk zelden woorden als hosselaar of homeboyz. Maar dat maakt de Straatbijbel niet minder dope om te lezen. Of om te beluisteren als mp3-bestand.

Raar taaltje

Kerkjurist Rik Torfs is niet overtuigd: “Ik heb een paar passages beluisterd. Het is een raar taaltje.” Torfs vreest bovendien dat de symboliek van de bijbel verloren gaat. Akkoord, Rik, maar daar gaat het mij even niet om.

Ik hou gewoon van het taaltje. Dus, straatverkopers aller landen: is het niet hoog tijd om jullie doelgroep aan te spreken met een straatbrochure? Neem dan contact op met coördinator Esther, en ik schrijf een megachille tekst voor jullie.

Sappig dialect

Mijn favoriete stroming is het naturalisme. Met auteurs die er geen doekjes om winden. En het leven beschrijven zoals het is. Dikwijls met citaten in een heerlijk sappig dialect. Zoals deze passage uit Het gezin Van Paemel. Aan het woord? De moeder des huizes:

Och Hiere, jongen, Edewoard, zwijgt os ‘t ou belieft, zwijgt! Voader zal alle menuten thuis goan komen en ge weet hoe dat hij es, ne woar? Hij zoe hem kwoad goan moaken en ‘t zoe were ruize zijn. Toe Edewoard jongen, leg gij die gazette liever wig; ‘t zal misschien zue irg niet zijn of da ge vriest! (wijst naar Celestine). Kijk, Celestine da jong zit al nen Onze Voader te lezen opdat er weer vrede zoe komen. Loat ons liever allemoal nen Onze Voader lezen. (Zij gaat haastig, met gevouwen handen naar de eetkast, waarop het Christusbeeld staat en zinkt er biddend op de knieën). (Uit: Tweede Cyriel Buysse Omnibus, Amsterdam, 1967, p. 170).

Literatuur pur sang. En ik vind het ge-wel-dig.

Bekende kaasdichters

Om inspiratie op te doen, kun je op de site al eens kijken naar de gedichten die anderen inzonden. Een aantal bekende Vlamingen kroop al in zijn pen. Zo vind je de bedenksels van Tomas De Soete, Luc De Vos en Sven Ornelis op de kaaspoëzie-lijst. De tekst die míj spontaan deed glimlachen, komt van Frieda Van Wijck:

“Kaas maakt blij,
dat is een feit.
Want wie ‘cheese’ zegt,
lacht altijd.”

Een waarheid als een … kaas! Toch?!

In ‘Tonio’ probeert schrijver A. F. Th. van der Heijden zijn eindeloze verdriet in woorden te vangen. Hij weet dat het hem niet zal lukken, maar hij moet het proberen. Omdat hij niet anders kan. Omdat schrijven het enige is wat hij kan.

Tonio is het enige kind van de schrijver. Het verongelukte op pinksterdag 2010. Een jong leven vol ambitie, plannen, twijfels, beginnende verliefdheid en mysterie – in een seconde weggevaagd. Van der Heijden voelt zich onpeilbaar schuldig: hij heeft de dood van zijn zoon niet kunnen beletten.

Dát verdriet, die waanzinnige gedachte – dat hij verantwoordelijk is – wil Van der Heijden onderzoeken. Op papier kwakken. Niet omdat het zijn pijn verzacht, wel integendeel: hoe dieper hij zich in zijn eigen verdriet boort, hoe zwarter en vuiler hij opnieuw bovenkomt.

Levend en warm

Maar het moet. Want zijn doel, hoe triest ook, is ambitieus: de schrijver wil Tonio niet herinneren, maar in leven en warm houden met woorden: “Het betekent dat ik boven op mijn bestaande capaciteiten nieuwe technieken moet ontwikkelen – om hem niet zomaar levendig te beschrijven, maar ook om hem in heel zijn levendigheid terug te halen.” Met andere woorden: zolang hij schrijft, blijft zijn zoon over zijn schouder mee lezen.

Soms schieten woorden tekort. Meer dan 600 pagina’s in dit geval. Maar wat is het mooi om de schrijver eindeloos te zien herladen. Mikken. Missen. Opnieuw proberen.

Iedereen die van taal houdt, moet dit boek lezen.

En dan … wordt mijn dochter door een bij gestoken.

Ik beloof hierbij plechtig geen boeken meer te lezen over:

• zeven opeenvolgende weken regen in de zomervakantie;
• file in Vilvoorde en treinen met vertraging;
• een nucleaire holocaust.

(En deze blog begrijpt u alleen als u ook dat boek van Douglas Coupland leest!)

Sprakeloos (Tom Lanoye)
Zomerhuis met zwembad (Herman Koch)
Godenslaap (Erwin Mortier)

Drie boeken van Vlaamse en Nederlandse auteurs die u van mij moet kopen. Inderdaad, verplicht! Omdat ik het goed met u voor heb - want het zijn stuk voor stuk literaire parels. En omdat ik het goed meen met de schrijvers zelf. Want zij hebben het moeilijk om rond te komen: amper een op vijf kan leven van zijn pen. Té weinig, vind ik als boekenliefhebber. Straks is er niemand meer om mijn boekenplanken te vullen.

Minder bekende pareltjes

Ik hoor u al tegenpruttelen: Lanoye, Koch en Mortier … die mogen toch niet klagen? Hun boeken voeren de verkoopslijsten aan. Daarom besluit ik met een lijstje minder bekende auteurs. Steek hen dan een hart onder de riem. U krijgt er heel wat leesplezier voor in ruil – beloofd!

Zeewater is zout (Simone Lenaerts)
Novembermeisjes (Vincent Overeem)
Het geluk van jonge vaders (Toon Van Mierlo)

‘Baltische zielen’ vertelt de bewogen geschiedenis van Estland, Letland en Litouwen via 27 aangrijpende levensverhalen. Van bekende namen zoals filosofe Hannah Arendt, componist Arvo Pärt of schilder Mark Rothko. Maar ook van veel onbekende zielen. Zo is er het verhaal van de twintigjarige Loreta Asanavičiūtė, die begin 1991 in Vilnius onder de rupsbanden van een Russische tank terechtkwam. Jan Brokken schrijft er in één moeite door ook bij waarom wij haar naam hier niet kennen. Alle Westerse televisieogen keken op dat ogenblik een andere richting uit: op 16 januari 1991 begon met operatie Desert Storm de Golfoorlog. Het was voor de Baltische landen niet de enige keer dat het Westen de verkeerde kant opkeek …

Dit oog voor het (historische) detail is een constante in het boek, en een goede reden om ‘Baltische zielen’ te lezen, maar lang niet de enige. Jan Brokken schrijft heel beeldend, gebruikt daarbij een heerlijke taal, en is een sublieme verteller. Daardoor las ik dit non-fictieboek als een roman, en raakte ik ontroerd door wat deze mensen overkwam.

Veel verhalen kruisen elkaar, of bevatten de kiemen van nog een ander verhaal. Vaak praat de schrijver met ooggetuigen of verwanten, en bijna altijd bezoekt hij de plekken waarover hij vertelt. Dichter bij de werkelijkheid kun je niet komen. Jan Brokken vermijdt bovendien goedkope sentimentaliteit bij de soms gruwelijke gebeurtenissen. Wel toont hij een warme empathie voor de Baltische ziel, en voel je in elke zin zijn grote hart voor (de geschiedenis van) deze mensen en hun land. Een geschiedenis die eind vorige eeuw eindelijk een nieuwe, gunstige wending kreeg met de Zingende Revolutie.

In mijn boekenkast verdient ‘Baltische zielen’ een prominente plek. Is er ook nog ergens een plaats vrij op een shortlist?

Het meesterplan

Drie jaar geleden was ik een boekenveelvraat. Lezen was een dagelijkse behoefte die moest bevredigd worden. Ik deed het dus veel én vaak. Maar dat veranderde. 1095 dagen lang – but who’s counting – verdween deze bezigheid van het toneel, samen met: uitslapen, alleen naar het toilet gaan, exotische reizen, enzovoort. Maar niet langer dus! Want mijn goede voornemen voor het nieuwe jaar is niet start to run, roken doe ik niet en die 5 kg negeer ik nog even. Ik ga vanaf nu weer wekelijks naar de bib! Laat de wereldliteratuur tot mij komen!

Fase 1: moeilijke start

Twee weken verder. Oké, het eerste boek dat ik ontleende, deed alleen dienst als ondergrond voor een prikblokje. Maar ik begon dan ook met te veel enthousiasme: de klepper telde meer dan 1000 bladzijden. Een beginnersfout. Bovendien koos ik een ‘sprinter’: een boek dat je één week ontleent. Daarna moet het onverbiddelijk terug. Of je krijgt een fikse boete. Het baliemeisje wierp me bij deze mededeling een waarschuwende blik toe die je niet meteen verwacht in een bibliotheek. Kortom: mijn onderneming was gedoemd om te mislukken.

Fase 2: ik herpak me

Niet getreurd. Tweede poging. Ik kies iets luchtigs. Als je weer gaat sporten, loop je ook niet meteen een marathon. Mijn boek is dus zo licht verteerbaar als een beschuitje. Eerste bladzijde. Hmmm, een vertaling uit het Engels. Ik lees liever het origineel, maar die 37 nanoseconden waarin ik het koos, volstonden niet om dit uit te maken: voor de Hopla-dvd en na Tiny gaat naar de dierentuin.

Fase 3: ik lees

Maar ik lees dus. En ik geniet. En ik blader. En ik … erger me blauw. Want ik heb niets tegen vertalingen, maar dan moet de ver- of hertaler in kwestie wel de moeite nemen om de verhaallijn te volgen. Om bijvoorbeeld bij woorden met twee betekenissen te weten wat de auteur bedoelt. Na de eerste ontgoocheling, besluit ik om dit te beschouwen als een extra leesuitdaging: reconstrueer de originele zin! De perfecte hersentraining voor een copywriter, toch?