Dit stukje was bijna niet geschreven.

(Want het gaat over het belang van een goeie openingszin. En die vond ik nu net even niet …)

De eerste zin dus. Van een blogstukje. Of van een krantenartikel. Of van een brief. Iedere schrijver zwoegt erop. Want hij weet: van deze zin hangt veel, zo niet alles af. Zal de lezer doen wat de schrijver wil? (Namelijk: voortlezen!) En dus is het elke keer weer bloed en zweet en tranen. Om die eerste zin zo perfect mogelijk te krijgen. Zodat ie honger naar meer doet krijgen.

Schots en geschift

Die passie voor de beginzin neemt bij mij soms verontrustende vormen aan. Zo heb ik niet alleen lievelingsboeken, maar ook lievelingsbeginzinnen. Mijn favoriet? Die van Het Kraaienpad van Iain Banks. Een onderhoudende roman over een Schotse geschifte familie, soms een beetje langdradig. Maar Banks schreef de briljantste beginzin die ik ooit las:

“Het was de dag waarop mijn grootmoeder ontplofte.”

Ik wil hier niet alles verklappen, maar dan krijg je een twintigtal bladzijden over de familie McHoan. Met uitweidingen over religie en auto’s en moedervlekken. En dan plots, op het einde van hoofdstuk 1 – je was het eigenlijk al vergeten - ontploft de bomma. Bril-jant!

Nederig buig ik het hoofd voor zo’n geniale openingszin. En ploeter ik zelf nog een beetje verder.

Niet alleen Kim, maar ook juwelenontwerper Nico Taeymans viert het Antwerpse Willem Elsschot-jaar. Hij vroeg ons daarom een passende schrijfmachine in bruikleen voor zijn etalage. Het werd een bloedmooie portable Remington 1, uitgevoerd in – hoe kan het ook anders? – goud en zwart.

Nieuwe zakelijkheid

Het is ons passende eerbetoon aan deze schrijver én copywriter uit de periode dat hij mijn all time favorite boek schreef: Lijmen. (Het nutteloze vervolg ‘Het been’ laat ik maar even buiten beschouwing.)

Mijn stad profileert zich al iets langer dan een maand als ‘De stad van Elsschot’. Fantastisch, want de liefde tussen mij en Elsschot stond in de sterren geschreven: zijn boeken beschrijven de straten waarin ik opgroeide, zijn beeld pronkt op het plein waarop ik woon, en ook hij verdiende ooit de kost als copywriter.

Literair Antwerpen

Tijdens het Elsschot-stadsfestival duikt haast op elke Antwerpse hoek een erfenis van hem op. Zo rijd ik tegenwoordig alle werkdagen langs zijn bekendste zin ‘Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.’ - strategisch geplaatst op het ‘nieuwe’ Antwerpse justitiepaleis. En ook tegels en banken in de binnenstad werden versierd met literaire citaten. Een leuke ontdekkingstocht!

Burlesque Elsschot-club

Maar er is nog zoveel meer om naar uit te kijken – zoals de opening van de fictieve Jolly Joker Club uit het ‘Dwaallicht’. U krijgt er alvast weer een hele lading redenen bij om af te zakken naar de stad van Elsschot en mij.

Seks is niet hetzelfde als sex. Dat weet ik na het lezen van Taal is zeg maar echt mijn ding. Paulien Cornelisse schreef het boek. Het gaat over taal. Niet over hoe mensen met elkaar zouden moeten praten, maar over hoe ze dat per ongeluk doen.

Dat is soms walgelijk, en soms aandoenlijk. Wat volgens Paulien Cornelisse in elk geval vaststaat, is dat mensen bijna nooit zeggen wat ze bedoelen. ‘Als ik even heel eerlijk ben’ lijkt de opmaat tot vriendelijk commentaar, maar is meestal de inleiding tot keiharde kritiek onder de gordel. Veel mensen vinden dat wij ons vooral door het gebruik van taal onderscheiden van wilde beesten. Paulien Cornelisse ziet taal niet als een teken van civilisatie, maar meer als een voortzetting van omgangsvormen uit de oertijd. We zijn nog altijd bezig elkaar te vlooien en tegen elkaar te gillen, alleen doen we dat nu op een veel ingewikkeldere manier.

Het boek is een bestseller in Nederland: meer dan 150.000 exemplaren verkocht. Op de website van uitgeverij Contact lees ik het commentaar van Paul De Leeuw: “Dit boek is een genot om te lezen. Ontzettend grappig. Ik heb heel erg gelachen.” De man heeft overschot aan gelijk. Het boek is hilarisch. Een echte aanrader!

Zondagnamiddag in de bioscoop: ik, onderuitgezakt in een comfortabele zetel, mijn verstand op nul, mijn ogen al halfdicht. Mijn jongste dochter heeft me meegetroond naar ‘Where the wild things are’, een film geregisseerd door Spike Jonze. Ik heb geen idee waarover de film gaat, maar ben al lang blij met het vooruitzicht op een luie zondagnamiddag om mijn kater te verzachten.

Boekenflashback

De film begint, over een jongetje dat ruzie heeft met zijn mama. Een jongetje van negen, met veel fantasie. Hee, ik ken dat verhaal! Dat jongetje is Max, van ‘Max en de maximonsters’, een van mijn favoriete kinderboeken, verteld en getekend door Maurice Sendak. Hoewel het boek maar tien zinnen lang is, wordt het beschouwd als een klassieker van formaat. Ook hier ten huize van. Ik las het duizenden keer voor aan mijn kinderen. En leefde elke keer mee met het eenzame jongetje Max en de ontroerende naïviteit van de maximonsters.

Beter dan het boek?

Wat een verrassing, deze prachtige film. Mijn kater ben ik helemaal vergeten. Ik verlaat de cinemazaal met tranen in mijn ogen, tussen een hoop joelende kinderen en een dochter die me meewarig aankijkt. Maar mijn zondag kan niet meer stuk. Leve koning Max! Leve de maximonsters!