Vandaag, 26 januari, is het Gedichtendag. Die jaarlijkse hoogdag voor verzen en dichters is een schitterend initiatief, maar hebben copywriters zelf iets met poëzie? En wat hebben ze eraan?

Reclameman Alfons De Ridder, alias Willem Elsschot, wist waar hij de mosterd haalde. Hij schreef er verschillende reclameversjes over. Een fragmentje:

Zo vrienden, neemt een kloek besluit,
smijt dat vergif het venster uit,
eet mosterd van TIERENTEYN FERDINAND,
veruit de bekwaamste fabrikant
van ons beminde Belgenland.

Match?

Verkoopt rijm echt beter? Of is het in 2012 vooral mosterd na de maaltijd? Laat ik het – op gedichtendag – eens testen:

Een tekst, die af is in een wip.
Uw bal, die klaarligt op de stip.
Een boodschap, die uw klant zal horen.
Dat doelpunt, dat u graag wilt scoren.
Een voordeel, dat uw lezer niet koud laat.
Die topmatch, waarover iedereen praat.
U kunt het helemaal alleen probe’ren,
maar het lukt beter met de Schrijfbe’ren.

Nu  … werkt het?

In de laatste aflevering van ‘Man over Woord‘ zit een item over tussentaal. “Spijtig dat je nog zo weinig ABN hoort op de televisie”, zegt mijn vrouw. “Bijna alleen nog in de nieuwsprogramma’s.” Ik voel dat het mijn beurt is om iets verstandigs te zeggen. Ik rommel wat in mijn geheugen.

Hallo

“Ha, en in de Fabeltjeskrant!” opper ik triomfantelijk. In dat kinderprogramma uit onze jeugdjaren las een uil, … eh … meneer de Uil het nieuws voor uit de krant. In een onberispelijk Nederlands, jawel! Als een Freek Braeckman met pluimen. Gedistingeerd en kaarsrecht berichtte hij elke dag vanop zijn tak over het wel en wee in het grote dierenbos.

Hatsikidee

Maar dieren zijn precies als mensen. Dus praatten niet alle dieren ABN. Zo had je bijvoorbeeld Ed en Willem Bever (mijn favoriet!) die in een Rotterdams dialect keuvelden over hun waterpomptang. Geen mooi Nederlands, maar dat gaf niet. Je kon altijd wel iets van die handige vaklui bijleren. Meneer de Uil kon er eigenlijk ook best mee lachen, maar deed dat wijselijk niet. Toch niet op televisie.

Hier blaft men

Iets voor die tijd acteerde er nog een dier in een televisieprogramma. In ‘Hier spreekt men Nederlands‘ zat een levensechte, grote en gevaarlijke hond. Die leek als twee druppels water op de loebas die enkele huizen verder achter een hek zat. Dat monster liet me telkens opnieuw schrikken, als ik op weg was naar school. Ik vertrouwde hem voor geen cent, en waagde het niet om in zijn buurt iets anders te spreken dan ABN …

Smikkelen en smullen

Mijn moeilijke relatie met het Nederlands verbeterde dus gelukkig met de komst van de Fabeltjeskrant. Ze werd plezanter en speelser. En ik leerde ook een heleboel nieuwe woorden bij. Kijkbuiskinderen was een poosje  ‘Woord van het Jaar’ in onze familie.

Slaap lekker

Dit alles vertel ik die vrijdagavond vol vuur aan mijn vrouw. Op het einde van mijn verhaal kijk ik haar tevreden aan. Haar oogjes dicht en snaveltje toe …

Ik hoorde de radioreporter zeggen dat veel jongeren ontgoocheld waren, omdat het optreden van Eminem afgelast was. Ze hadden er zo halsreikend naar uitgekeken …

Hé, dacht ik, wat een grappige verspreking! Want het is toch reikhalzend, niet?

Ja en nee. Beide vormen komen voor, en ze zijn allebei correct. Al is het nog ver van een nek-aan-nekrace: reikhalzend komt vandaag tien keer meer voor dan halsreikend. Dat laatste is wel aan een opmars bezig.

Maak er dus vooral geen halszaak van.

Ik grasduin in de formateursnota van Elio Di Rupo. Niet echt lectuur waarvan ik het zomers warm krijg. Bladzijden vol vaagtaal, ambtenarees en vooral veel passieve zinnen. Alleen een masochist beleeft plezier aan de lectuur van dit Nederlands.

Griezelen

En toch … de zelfkwelling loont. In een stukje over de bijkomende financiering van Brussel blijft mijn blik hangen bij een vet gedrukt woord: dodehand. Een koude rilling loopt over mijn rug. Daarna krijgt mijn nieuwsgierigheid de bovenhand.

Mainmorte

Dodehand vind ik niet in Van Dale of de Woordenlijst, maar het begrip dode hand bestaat wel. Het is een bijzonder krediet dat de gederfde inkomsten van gemeenten moet compenseren, omdat ze op sommige eigendommen geen opcentiemen kunnen heffen. Het gaat vooral om goederen van instellingen zoals kerkgemeenschappen of caritatieve verenigingen, en die ‘vererven’ niet.  Ze worden dus doorgegeven met de doode hand. In het Frans heet het een mainmorte. Dat verklaart meteen waarom de vertaler van dienst ‘dode hand’ aan elkaar heeft geschreven.

Blij

Kijk, zo heb ik toch wat bijgeleerd! Een minuut lang ben ik gelukkig met die dode hand van Di Rupo. “Blij met een dooie mus”, zou mijn vader brommen, want de nota zelf is intussen … zo dood als een pier.

“Ik ben vandaag gemigreerd”, zegt mijn zoon droogjes, als hij thuiskomt van zijn werk. Ik schrik, want ik weet wel dat de exit uit Hotel Mama op til is, maar die is pas over enkele maanden gepland. Misschien bedoelt hij gewoon dat hij nu in een andere ruimte werkt.

“Hoe bedoel je, gemigreerd?” vraag ik voor de zekerheid. “Wel, we gebruiken op het bedrijf nu een nieuw computerbesturingssysteem: Windows Vista in de plaats van Windows XP.” “Aah, zo …”, zucht ik opgelucht.

Geparkeerd

Het voorval doet me denken aan iets wat ik al vele keren heb meegemaakt. Ik kom de schouwburg uit en een vriend vraagt me: “Waar sta je?” Dan doe ik niet wat ik zou moeten doen: hem met grote ogen aankijken en zeggen: “Ben je blind man, ik sta hier op het trottoir, op een halve meter van je!” Nee, ik antwoord domweg: “Ik sta om de hoek”, omdat ik weet dat hij wil weten waar mijn auto geparkeerd staat.

Gefilosofeerd

Waar komt hij vandaan, die menselijke drang om de (technologische) dingen als een verlengstuk van de identiteit te zien? En vooral: is het typisch iets voor mannen?

Ik hoop het! Stel je voor dat je vrouw op een dag de trap afkomt, je vluchtig aankijkt, en zegt: “Ik ben vol.” Met klamme handen stamel je dan: “Hoezo?”

“Sufferd, er moet een nieuwe zak in de stofzuiger!”