De heel erg oplettende Schrijf.be-klanten hebben het misschien opgemerkt. Onze e-mails zien er sinds een paar maanden een beetje anders uit. Waar vroeger “Schrijf.be, Kiki Feremans” stond, staat nu “Schrijf.be – Kiki Feremans”.

Het was iets technisch, zei Wim, we moesten een kleinigheidje veranderen. Wel, als Wim iets vraagt, dan doen wij dat.

Finse computer

Goed. Nu kijk ik even beschaamd naar beneden. Want ik heb pas vandaag, zowat vier maanden te laat, mijn komma in een streepje veranderd. Ik bleef het voor mij uitschuiven. Zelfkennis is dat.

Jaja, een kleinigheidje, het zal wel. Zoiets gaat bij mij als volgt: ik probeer, ik loop vast, ik herstart, ik heb plots een computer die in het Fins communiceert, ik bel de meneer van de IT (aka mijn echtgenoot), meneer van de IT/echtgenoot schudt niet begrijpend zijn hoofd, zucht diep, drukt op één toets en herstelt alles onmiddellijk.

Te veel van deze taferelen zijn niet bevorderlijk voor de huiselijke vrede.

I did it

Maar glory hallelujah, vandaag heb ik niet langer een komma. Ik heb nu ook een streepje in mijn mails! De ingreep verliep onwaarschijnlijk vlotjes. Ik was zo trots op mezelf dat ik onze coördinator prompt een mailtje stuurde ten bewijze. “Een vruchtbare namiddag”, was de naam van mijn epistel, en ik schreef: “Kijk, een streepje! I did it!!! Nu moet ik toch even rusten.”

Ik kreeg meteen antwoord van Ilse. Hoera! En hoe lang was ik al zwanger?

Lieve coördinator, zo’n test dat zijn twéé streepjes …

“En nog veel plezier met uw aankoop, mevrouw!” De bijzonder vriendelijke verkoper wenste het mij uit de grond van zijn hart. En toch antwoordde ik schamper: “Ja, dàt zal wel!”

“En nog veel plezier met uw aankoop.” Het is zo’n zinnetje dat waarschijnlijk heel goed klinkt tijdens strategievergaderingen. “En als de klant vertrekt, laten we de verkoper de klant nog veel plezier toewensen.” Enthousiasme rond de vergadertafel! Ja, sterk plan! Doen we!

Neen. Geen sterk plan. Ergernis op de verkoopvloer.

Ik had namelijk een (krachtterm geschrapt) stof-zui-ger gekocht. Wanneer hebt u voor het laatst nog eens veel plezier aan uw stofzuiger beleefd? (Ongetwijfeld heeft deze blog alleen keurige lezers. Stel dat u die ene perverse geest onder hen bent: niet reageren. Echt niet. Ik Moet Het Niet Weten.)

En dan denk ik: “Oh help: ik lijk toch niet zo’n type dat vrolijk fluitend huiswaarts trekt, omdat ze mag gaan schohoonmahaken?”

En de eindredactrice in mij denkt voort: “Wat had die verkoper mij wel moeten toewensen?”

“En laat de spinnenwebben niet zegevieren!”

“Laat de strijd tegen het stof kort maar krachtig zijn!”

Iemand?

Schrijven is schrappen, schaven, vijlen, goochelen. Denken.
Het is voortdurend denken: zou ik hier een komma zetten of toch niet? En klinkt voortdurend niet beter dan constant ? Of zou ik het gewoon schrappen? Of nog: wat voegt dit woord, deze letter toe aan mijn tekst? Hoe zal mijn lezer – u dus – reageren?

Het is mijn passie, mijn werk, mijn ding. Maar ik ben toch blij dat ik ook een hobby heb. Een hersenloze hobby.

Meer dan leukigheid

Sinds een jaar of zeven pleeg ik wel eens een stukje improvisatietheater. Ah, dat kent u – van de televisie. Van de programmaatjes waarin radde woordkunstelaars leukigheidjes spuien. En dat is een beetje jammer. Want improtheater is zo veel meer dan leukigheidjes en grappen en grollen. Het is de kracht van de fantasie. Van de groepsdynamiek. Van het verhaal.

Bankovervallers en poëzie

Een paar jaar geleden zag ik tijdens het Leuvense Internationale Improvisatiefestival  True Fiction Magazine aan het werk. Ze kwamen op, kregen een titel uit het publiek (Riding the Horse) en speelden een uur lang. We maakten kennis met redneck bankovervallers, wier zoon eigenlijk een carrière in de schone letteren ambieerde. We zagen de avonturen van een mevrouw die in een satanisch leesclubje was beland. En we keken met open mond naar de rijke erfgename die nooit meer mocht paardrijden, als ze wou trouwen met de liefde van haar leven.

Er werd gemoord, gekust en gezongen. De drie verhaallijnen liepen door elkaar. Er was een begin, een midden en een einde. Het was perfect.

Hemels hersenloos

Zelf zit ik improgewijs zo ongeveer twintigduizend niveaus lager. Ons groepje gaf ooit een voorstelling in het buurthuis. Ja, die was uitverkocht. Maar dat kan ook zijn omdat de kaartjes gratis waren, de zaal maar vijftien man kon herbergen, en het publiek achteraf gratis drank was beloofd.

Neen, voor het applaus doe ik het niet. Waarom dan wel? Voor die enkele momenten dat ik erin slaag om niet na te denken. Dat lijkt zo eenvoudig. Maar het is het moeilijkste wat ik ooit heb geprobeerd.

Dus blijf ik trainen. Om die ene scène te evenaren, waarin ik de bediende van de koningin was, die ontdekte dat er een vlek ketchup op de baljurk van hare majesteit zat. En die uiteindelijk moest toegeven dat zij eerder die week samen met de koning had genoten van voetbal op tv. En van een pak friet met ketchup. In de baljurk van de koningin.

Ook in uw bedrijf?

Wilt u ook eens proberen uw hersenen uit te zetten? Het goede nieuws: er bestaan regels die u een eind op weg helpen. En – dat is het fantastische nieuws – u merkt al gauw dat die ook in het dagelijkse en professionele leven geweldig van pas kunnen komen. Hier alvast een voorproefje:

• Accepteren is de basis.
• Plan niets.
• Als je twijfelt, moet je het vooral doén.
• Wees spontaan in plaats van origineel.
• Laat je partner schitteren.
• Durf op je gezicht te gaan.

Aan de slag

Zo. Denkt u daarover maar eens na. En vooral: probeer daarna ermee te stoppen. (Ondertussen denk ik wel na over uw teksten.)

“Stoethaspel!” Ik slinger de verwensing luid naar mijn scherm.
Normaal zou de term iets krachtiger zijn, maar naast mij zit mijn zesjarige zoon te spelen. En keurig taalgebruik is nogal belangrijk in ons huishouden.

In ogenschouw

Ik herschrijf een tekst. En tegelijkertijd verbaas ik mij over de menselijke natuur. Waarom schrijven we toch anders dan we praten? We vertellen dat we naar iets kijken, maar we schrijven dat we iets in ogenschouw nemen. We gebruiken iets, maar al schrijvend bezigen we dat of nemen we het ter hand.

Schrijftips strooi ik graag rond. Begin met het belangrijkste. Gebruik geen moeilijke woorden. Maak korte zinnen. Kortom: schrijf zoals je praat. Dat is mijn tip nummer 1. Aangevuld met: en gebruik ook veel de delete-toets. Zo eenvoudig is het.

Uitzonderingen

Maar sinds kort moet ik het toegeven: de regel geldt niet voor iedereen. Onlangs had ik een telefoongesprek met meneer Stoethaspel zelf. “Ach, mevrouw,” zei hij, “welk een genoegen u aan de andere kant van de lijn te mogen ontvangen. Echter, zou het mogelijk zijn dat u mij op een ander tijdstip belt? Ik dien momenteel ergens anders heen te reizen.” Met stijgende verbazing nam ik het … in ogenschouw. Hemel. De man sprak zoals hij schreef! Of omgekeerd. En niemand die een touw eraan kon vastknopen.

Tot zover dus mijn schrijftips.

Ik heb een stemmetje in mijn hoofd. Dat klinkt erger dan het is. Het stemmetje zet mij niet aan tot bloederige slachtpartijen of ingewikkelde religieuze cultussen. Neen, het is puur professioneel. Het is een soort hulpstuk bij het schrijven.

Het is eigenlijk ook geen stemmetje. Het is de luide, duidelijke, soms zwaar bulderende stem van mijn eerste baas, de hoofdredacteur van de Ernstige Zakenkrant waarbij mijn schrijfcarrière begonnen is. Beweren dat de man soms wat onbehouwen reageerde, is zeggen dat de inwoners van Luik vorige week best tevreden waren met de kampioenstitel van de plaatselijke voetbalclub. In management- en personeelsbeleidhandboeken geloofde mijn baas niet echt. Maar ik heb van niemand zoveel geleerd als van hem.

Om maar te zeggen: het is geen piepstemmetje, nee.

Vijf of zeventien?

Hoe dat stemmetje dan werkt? Ik schrijf: “U krijgt een vijftal exemplaren.” En meteen buldert het rechts  achter in mijn hoofd: “Oh, een vijftal! En hoeveel zijn er dat dan? Vier? Zes? Of Vijf? Of zeventien?” En dan maak ik van die zin netjes: “U krijgt vijf exemplaren.”

Of ik schrijf: “U ziet uw bedrijf door wel tien verschillende brillen.” Een luide vloek, en dan de schampere opmerking: “Door tien dezelfde brillen kijken zou weinig zin hebben, he?!”

Of … o jee, wat doe ik nu? Ik schrijf in één zin de woorden ‘momenteel’ en ‘immers’. Mijn stemmetje weigert zich zelfs te roeren. Misprijzend kijkt het toe, teleurgesteld schudt het ja of neen. Juist, ik heb een stemmetje dat kan kijken en hoofdschudden. Ik ben een complex iemand.

Dienstmededeling

Ik pleeg af en toe ook wel eens een stukje eindredactie. Vijlen en schaven en polijsten. Tot het perfect is. Ik doe dat graag. En ik probeer altijd behoedzaam, begripvol en vriendelijk te zijn in mijn commentaren. 

Oké. Soms lukt dat niet. Lieve Schrijfberen, hierbij weten jullie nu officieel dat dit niet mijn fout is. Het ligt niet aan mijn minzaam karakter, mijn vriendelijke inborst, mijn zachtaardig gestel. Het is niet mijn schuld. Het is sterker dan mezelf. Het is mijn stemmetje.