Wanneer de laatste zomerzon de bladeren verkleurt en de studenten weer massaal naar de auditoria trekken, word ik altijd een beetje weemoedig. Dan denk ik vooral met heimwee aan mijn praktijklessen chemie en biologie. Ik herinner me hoe eerstejaarsstudenten luidruchtig mijn lab binnenstormden. Hoe ze zich dan drie tot vier uur lang moesten handhaven in een supercleane omgeving met een he-le-boel regels. Hoe ze dan zuchtten als ze hun bevindingen ook nog eens moesten neerpennen. En hoe verontwaardigd ze keken terwijl ze zich luidop afvroegen waarom dat überhaupt in volzinnen moest gebeuren. Volstonden enkele woorden of halve zinnen dan niet? Ze volgden toch geen taalopleiding? Een ijsbeer vraag je toch ook niet om in een palmboom te klimmen? Met mijn breedste glimlach verdedigde ik dan dat je taal je visitekaartje is en dus belangrijk in élke job.

Een coole of steile grafiek?

Natuurlijk trok ik geen punten af voor taalfouten. Dat kon ik niet verantwoorden in een wetenschappelijke afdeling. Maar ik duidde ze wél altijd aan. Zelden met een (agressief) rode pen, meestal met een (vrolijke) gele markeerstift. Beschreven ze hoe stijl hun grafiek wel was? Dan noteerde ik ernaast of ze cool of steil bedoelden. En wanneer ze hun verbeterde verslag in stilte overliepen, zag ik hier en daar mondhoeken tot een glimlach krullen. Na een tijdje discussieerden we niet alleen over zuur/base-evenwichten, maar ook over taalvragen.

Mooiste herinnering

Mijn mooiste herinnering? In een verslag biologie had een student het herhaaldelijk over waterorgasmen. Waarmee ze zich voeden, hoe ze zich voortplanten, enzovoort. Voor alle duidelijkheid: hij bedoelde waterorganismen. En nee, hij deed het niet om zijn juf te plagen. Dat weet ik wel zeker, hij was van het ‘ernstige’ type. Niet zoals zijn kompanen. Die voorzagen, zonder blikken of blozen, hun verslag van een zelfgevouwen-hartje-paperclip met het onderschrift: ‘omdat we u simpatiek vinden’.

Ik wandel zijn kantoor binnen en schrik me rot. Vlak naast zijn bureau staat een reusachtige hond. Een Amerikaanse Mastiff, om precies te zijn. Eén spierbundel, met een vervaarlijke kop. Ik voel mijn hartslag versnellen. Dit ras diende als vechthond voor krijgsheren, en de Romeinen gebruikten hem in de arena tegen stieren en beren. Maar wat doet zo’n hond hier, in een ziekenhuis nota bene?

“Zet u”, zegt de professor vriendelijk. Hij reageert niet op mijn ongetwijfeld stomverbaasde blik. Of zie ik daar pretlichtjes achter zijn brillenglazen? Ik kom dichterbij en zie dat de hond helemaal niet beweegt. Het is een opgezet exemplaar. Mijn hart maakt een vreugdesprongetje. Ik start mijn interview, en kijk af en toe schuin weg. Wat is de reconstructie van de hond goed geslaagd, zo waarheidsgetrouw. Hij moet vast veel voor de professor hebben betekend, dat hij hem zo dichtbij zich wil hebben.

Kitkat

Het gesprek verloopt prima. De professor blijkt een heel aimabele man te zijn, en bijzonder gepassioneerd door zijn discipline. Uiteindelijk durf ik het hem te vragen: “Professor, was dat uw hond?” Hij geeft me zijn breedste glimlach: “De hond die ik het meest apprecieer, is de hond die in kitkat is verwerkt.” Mijn ogen weerspiegelen ontzetting en ongeloof, want hij voegt er meteen aan toe: “U bent beslist een hondenliefhebber.” Ik knik. Woorden schieten me even tekort, want ik denk aan mijn dartele teckels thuis. Hij weer: “Ik heb deze hond nooit persoonlijk gekend. En ik zet hem hier gewoon om een reactie bij de mensen uit te lokken.” Vreemd, denk ik. Het werkt natuurlijk wel. Maar waarom precies zo’n vervaarlijke hond?

Verdoken vechtlust

We nemen afscheid. Hij vindt het fijn dat ik zijn discipline voor een breed-publiek-tijdschrift wil toelichten. Want dat veel mensen die discipline onderschatten en onderwaarderen. Ik weet dat hij gelijk heeft. Hij zoekt zorgvuldig naar de juiste woorden om zijn stelling te illustreren. Zonder tegen schenen of heilige huisjes te schoppen. Zo fair is hij. Waar hij zichzelf het zwijgen oplegt, zet de hond zijn woorden kracht bij. Zijn verdoken vechtlust, om zijn discipline passioneel te verdedigen, veruiterlijkt zich in deze hond.

Wervelende woorden

Ik rijd goedgemutst naar huis. Interviews met gepassioneerde mensen maken mijn dag altijd goed. Ik kan haast niet wachten om zijn wervelende woorden te laten neerstrijken op een blank vel papier. Om zijn woorden te vangen als vogels in een kooi, smachtend naar vrijheid. En leest iemand later mijn woorden, dan ontsnappen ze en worden ze weer gedachten. Zo wervelen ze van de ene naar de andere mens. En misschien, professor, kan ik de publieke opinie over uw discipline met mijn woorden wel veranderen. Ik ga er alvast mijn uiterste best voor doen.

Elke keer weer staan mijn vriend en ik te gniffelen in de lift van het appartementencomplex waarin we ons stekje hebben. Onze ‘reis’ kan niet lang genoeg duren. Helaas moeten we altijd maar één hoog (of één laag). Daarom zetten we de lift soms gewoon ‘vast’ om even te genieten.

Genieten van? Twee A4’tjes ‘huisstijl-aanbevelingen’ van onze syndicus. In heerlijk archaïsche bewoordingen. Ze klinken in je oren als het vooroorlogse ‘gesproken dagblad’. Ik trakteer u op een zin: ‘Uw omwonende buren in het gebouw zullen U dankbaar zijn om de aandacht welke U besteedt aan de beperkingen van geluidsoverlast naar hen toe.’ Waarom niet gewoon: ‘Houd het rustig voor uw buren’?

Knipoog

Naar aanleiding van zijn bloemrijke brief zou ik onze syndicus een cadeautje willen geven. Met een vriendelijke knipoog. Maar zou hij die wel juist begrijpen? En zou hij mijn cadeautje wel appreciëren? Voor wie houdt van woorden is het alvast een pareltje. Vooral voor wie houdt van zoeken naar de juiste woorden. Woorden die ál de andere woorden overbodig maken. Bent ú zo iemand? Dan stel ik het cadeautje graag aan u voor: het is een prentenboek. Voor kinderen? Ja, maar evengoed voor volwassenen, want het is werkelijk prachtig geïllustreerd en de tekst ontroert je.

Woordfabriek

In ‘Het land van de grote woordfabriek’ spreken de mensen bijna niet. Je moet er woorden kopen en ze heel voorzichtig inslikken om ze te kunnen uitspreken. Sommige woorden zijn haast onbetaalbaar. Mensen zonder centen zoeken soms in vuilnisbakken naar weggegooide woorden. En in de lente zijn er wel woordkoopjes, maar wat moet je met dwaze woorden als ‘dromedariszadel’ of ‘appelsapmakerij’? Op sommige dagen dwarrelen er zomaar woorden door de lucht. Kinderen vangen ze in hun vlindernet. Zoals de kleine Florian, die op zoek is naar woorden vol liefde voor Siebelle. Florians concurrent heeft schatrijke ouders en kan Siebelle overspoelen met woorden. Maar wie wint haar hart, denkt u? Moraal van het verhaal: minder is altijd meer, als je maar zorgvuldig je woorden kiest. Dat is ook onze Schrijf.be-leuze!

In ‘Het land van de grote woordfabriek’ kost het voorlezen van de ‘huisstijl-brief’ wellicht een fortuin. Mijn vingers jeuken om hem te herschrijven. Mag ik, mijnheer de syndicus? Mag ik er een brief-je van maken? Eentje van pakweg … enkele eurootjes, maar dat nóg meer doet doen?

Hiep hoi

Een ‘hiep hoi’-kreet vanuit Amsterdam ploft in mijn mailbox. ‘Mijn tekeningen zijn af!’ lees ik en mijn hart maakt prompt een vreugdesprongetje. Welke tekeningen? Daarvoor neem ik je eerst mee naar februari 2008 …

Feestje

“Kom je naar mijn feestje?” Azuurblauwe ogen kijken me indringend aan. “Tuurlijk, lieverd”, zeg ik en woel door haar dansende krullen. Met een brede glimlach dartelt ze weg. ‘Ze’ is het mooiste valentijnscadeau dat mijn broer ooit kreeg: Sofie.
Drie dagen later is het zover. Ballonnen aan de deur. Ik bel aan en ze doet zélf open. Ze is dan ook al vijf, niet meteen een leeftijd waarop je nog bij de hand wilt worden genomen. Gretig neemt ze mijn pakje met reuzenstrik in ontvangst en trekt ze me mee de woonkamer in. Daar is het een dolle bende. Ik baan me een weg tussen een dozijn joelende kleuters met feesthoedjes. De kat heeft boven op de kast een veilig onderkomen gezocht.

Valentijnscadeau

“Hoi!” lacht mijn schoonzus. “Fijn dat je kon komen!” En dan met pretlichtjes in haar ogen: “Heb je wat gevonden?” “Nee”, zucht ik. Heel de dag had ik winkels afgedweild. Etalages vol vuurrode hartjes. Op zoek naar een cadeau dat niet alleen origineel was, maar ook persoonlijk, romantisch, verrassend … kortom het perfecte valentijnscadeau volgens de sprankelende reclameslogans. “Hier”, grinnikt ze en ze stopt een dichtbundel in mijn handen: Honderd liefdessonnetten, van Pablo Neruda. “Kun je tenminste een romantisch gedicht op je valentijnskaart schrijven.”

Hoe leuk?

Ik nestel me in de zetel en midden in het feestgeweld begin ik te lezen: Liefste, meer ‘s nachts je hart vast aan het mijne en laten zij in de slaap de duisternis verslaan …
“Vind je me leuk?” Sofie en een alleraardigste kleine jongeman – Ben, geloof ik – zitten vlak bij me, druk in de weer met waterverf. Ik verroer me niet. “Ja”, zegt Ben zachtjes. “Hoe leuk?” vraagt Sofie. “Zo leuk als … het reuzenrad op de kermis!” zegt Ben enthousiast. “Pff”, blaast Sofie en ze steekt haar neus in de lucht. “Nee, nee”, sputtert Ben. “Ik vind je zo leuk als … de wildwaterglijbaan!” Sofie haalt haar schouders op en kijkt verveeld de andere kant uit. Ik moet me bedwingen om het niet uit te schateren. Wat een pit heeft dit dametje! Ik heb haast medelijden met die arme Ben. “Nee, wacht”, zegt hij. Op zijn voorhoofd verschijnen diepe denkfronsjes. “Ik vind je zo leuk als … een zwembad vol snoep!” “Vind ik niks aan”, zegt Sofie ijskoud. Nog even en ik proest het uit. “Ik vind je écht heel leuk”, zucht Ben. “Zo leuk dat ik je zou willen knu..euh..ussen.” “Knussen?” vraagt Sofie verwonderd. “Wat is dat?” Ben aarzelt, hij lijkt helemaal van de kaart, maar herneemt dan snel: “Knussen is … dat je iemand zo leuk vindt dat je niet kan kiezen tussen knuffelen of kussen!” “Dat is dan wel héél leuk!” glundert Sofie. Ze krult haar lippen tot een tuitje en geeft hem een luchtzoen. Met een klap sla ik ‘Honderd liefdessonnetten’ dicht.

Schrijffoutje?

Die avond leest mijn vriend mijn valentijnskaart. “Dank je, schat. Mooi kaartje, prachtig gedichtje. Zelf geschreven?” En dan met een knipoog: “Alleen klein schrijffoutje.” Ik geef hem mijn breedste glimlach. “Nee hoor, lieverd, geen schrijffoutje, ‘knussen’ wil zeggen dat … ”

Boekentip

Misschien een idee voor een prentenboek, dacht ik en ik stuurde een manuscriptje naar Clavis Uitgeverij. Ik kreeg hun fiat en mocht een illustrator voorstellen. Ik moest niet lang nadenken, want ik ben een absolute fan van Peter van Harmelen (www.petervanharmelen.nl). En nu is het bijna zover … In de zomer of het najaar van 2009 ligt ‘Mag ik je knussen?’ in de boekhandel. Heb je meteen een origineel valentijnscadeau in 2010

We worden door de bedrijfsleider en zijn assistente ontvangen. Hij: een éminence grise met een vriendelijke glimlach die zijn woorden zorgvuldig kiest. Zij: een spontane, hartelijke vrouw die ons met pralines overlaadt. 

Wim doet zijn relaas over zijn ervaringen in de farmaceutische industrie. Van verkoper, (e-)marketeer tot trainer. “Wat was je drijfveer om zo vaak van functie te veranderen?” vraagt de bedrijfsleider hem. “Je zult toch ongetwijfeld kansen hebben gekregen om door te groeien.”  Waarop Wim: “Ik wilde liever alles horizontaal uitproberen.”

Horizontaal uitproberen?? Ik draai mijn hoofd in zijn richting en even zie ik de vertwijfeling in zijn ogen. Maar die maakt al gauw plaats voor pretlichtjes. “Nu ik het mezelf hoor zeggen, klinkt het wel raar. Mijn geest is vast meer verdorven dan die van jullie. Enfin, mijn excuses voor deze ongelukkige woordkeuze”, grinnikt hij. Ik bijt op mijn lip. De bedrijfsleider en zijn assistente zijn zich van geen kwaad bewust. Zoals over smaken niet te twisten valt, zo ook over humor niet. En het gesprek gaat onverstoord verder. Maar in mijn hoofd nestelt zich The Giggle Loop. Wat The Giggle Loop is? Wil je dat écht weten? Want “To know about The Giggle Loop is to become part of The Giggle Loop!”