Copywriters verdienen hun geld met geschreven woorden.
Gelukkig maar, want ik maak wat mee als ik met hen de baan op ga.
Dat leverde al een drielandenpunt in het centrum van België op.

Fietscoureur

Ann besloot bij een bezoek aan Brussel niet onder te doen voor collega Kim. Op zoek naar de ingang van BNP Paribas Fortis, schreeuwde ze het uit: “Daar, dáár, waar die fietscoureur naar binnen gaat!” Ik begreep pas haar pleonastisch dwalende hoofd, toen ik de koerier weer op zijn fiets zag stappen …

1. Een derde van de vloot zijn Volvo-trucks.
   √ Volvo-trucks vormen een derde van de vloot.
   Je kunt de rode zin eigenlijk niet fout noemen. Maar hij wringt, omdat je na een derde van de vloot ‘is’ verwacht en niet ‘zijn’. Nochtans is het onderwerp natuurlijk meervoudig, dus moet het wel ‘zijn’ … zijn. Daarom kies ik voor de groene zin: die is natuurlijker en vraagt geen hersenkronkel van de lezer, die de rode zin zeker twee keer moet lezen.
        
2. Onze vakmensen stellen uw wagen onmiddellijk op punt.
   √ stellen … af
   ‘Op punt stellen’ is een joekel van een gallicisme. En er zijn alternatieven genoeg: VRTtaal.net vermeldt ‘regelen, afstellen, bijstellen, scherpstellen, instellen’ als het om apparatuur gaat. ‘Ontwikkelen’ (product), ‘uitwerken’ (plan), ‘preciseren’ (standpunt), en ‘volledig in orde maken’ (algemeen). Keuze genoeg dus om dat gallicisme voorgoed te bannen.
     
3. Het natrium verbindt zich meteen met water, terwijl de chloor zijn ontsmettende werking doet.
   √ ontsmet
   Wat vroeg u? Of ik nog een voorbeeldje van taalpap wilde geven? Mooier maken ze de voorbeelden niet meer! ’Een ontsmettende werking doen’ = een onbepaald lidwoord + een tegenwoordig deelwoord + een gesubstantiveerd werkwoord + een werkwoord. En dat vervangen wij door één … werkwoord. Voilà: speciaal voor onze honderdste editie!
            
4. U krijgt een korting van 50 procent, als u er alleen opuit trekt.
   √ … als u alleen eropuit trekt.
   Om het jubileumfeest helemaal te doen slagen: twee foutjes van ons opperhoofd hemzelven. Ja, in tegenstelling tot wat u dacht, wij hoopten en hij wist: hij is ook maar een mens! Hij scheurde de ‘er’ uit ‘eropuit’ om de zin beter te doen lopen. Daarin slaagde hij perfect. Alleen: ‘opuit’ bestaat niet op zich. En dus heb ik er opnieuw ‘eropuit’ van gemaakt. Je baas op zo’n foutje betrappen: het doet toch iets met een mens
                       
5. U laat de tekst even liggen: best een nacht, maar zeker een uur.
   √ het best
   En omdat ik er niet genoeg van kan krijgen: ook hier ging Wim even uit de taalrails. In de betekenis van ‘bij voorkeur’ gebruiken we … het best … ‘het best’ en niet ‘best’. ‘Best’ betekent, opnieuw volgens VRTtaal.net, ’zeker wel’ of ‘graag’ of drukt een mogelijkheid uit: Je kunt de trein best nog halen. Of: ik vond het best gezellig.
                  

Schrijft u een boodschappenlijstje of een kattebelletje? Dat gaat lekker snel. Een sms’je met slecht nieuws daarentegen kost u vast meer tijd. Het is even lang qua tekens, maar u moet even over de boodschap nadenken. En het misschien nog eens nalezen, om er zeker van te zijn dat alles juist overkomt. Of wat dacht u van de tekst op uw valentijnskaartje? Die schrijft u toch ook niet in een-twee-drie?

Voorrang voor druk en lay-out?

Ook copywriters hebben tijd nodig. Zo krijg ik de vraag om een brochure op twee dagen te schrijven. “Want de deadline is volgende maand, en we moeten nog een week voorzien voor druk en twee weken voor lay-out.” Alsof copywriting niet een minimum aan denk-, schrijf-, rijp- en naleestijd vraagt! Meer nog: de ruggengraat van de brochure is?!

Copywriters met een lege agenda

Nog een voorbeeld? Ik maak een offerte voor een persbericht: twee uur werk. Leuk, vindt de klant, en hij bestelt meteen. Met de vraag of hij zijn afgewerkte tekst dan twee uur later kan krijgen. Dat ik die dag al andere projecten op mijn agenda had staan? Dat verraste hem.

En dat verraste mij dan weer. Stel: uw dokter zegt dat u röntgenfoto’s moet laten nemen. Springt u dan onmiddellijk in uw wagen richting ziekenhuis, waar de machine en de voltallige medische staf op u wacht? Neen, u maakt een afspraak. Want de mensen in het ziekenhuis willen u gráág helpen. Maar de andere patiënten ook.

Als ik kon toveren

Is deze blogpost een klaagzang? Natuurlijk niet. Ik begrijp heel goed dat klanten gehaast zijn. En zelf met krappe deadlines worstelen. Dus probeer ik hen altijd zo snel mogelijk verder te helpen, door te schuiven met de planning. Net zoals mijn collega’s. Maar zélfs wij kunnen niet toveren – hoe graag we dat ook voor u zouden doen. Want copywriting vraagt tijd. Tenzij u tevreden bent met een kattebelletje …

Wij schrijfberen zijn verzot op leuke taalweetjes. Daarom zijn we ook geabonneerd op zowat alle taalgerelateerde nieuwsbrieven. En onlangs viel er weer zo eentje in onze mailbox. Ann las hem als eerste en vroeg mij: “Weet jij waar de uitdrukking zo zot als een deur vandaan komt?” Ik was er niet zeker van, maar had toch een vermoeden – zo dacht ik. “Volgens mij komt het van draaideur. Zo’n deur die maar blijft draaien. En dus zot draait.” Niet dus! Deur is afgeleid van het Middelnederlandse dore dat ‘dwaas’ betekent. Zo zot als een dwaas. De uitdrukking heeft niets met deur – dat ding dat open en dicht kan – te maken. Nieuwe varianten als zo zot als een achterdeur en zo zot als een klapdeur zijn dus best wel grappig als je erover nadenkt.

Vechten tegen de bierkaai

En zo zijn er honderden uitdrukkingen die je wel gebruikt, terwijl je geen idee hebt waar ze vandaan komen. Vechten tegen de bierkaai bijvoorbeeld. Dan zie ik allemaal mannetjes die vechten tegen een kade vol bier. Maar waarom die strijd dan al op voorhand verloren is? Geen idee. Omdat ze te zat zijn om nog goed te vechten? Neen dus. De uitdrukking is ontstaan in Amsterdam. De bewoners van de Bierkade – een deel van de Oudezijds Voorburgwal – waren echte vechtersbazen. Ze waren zó goed dat je het beter niet tegen hen opnam. Want de strijd was al op voorhand beslist.

Leven in de brouwerij

En nog eentje, om het af te leren (of misschien eerder om bij te leren). Leven in de brouwerij brengen. Een job voor dansende brouwers? Maar neen. De verklaring is veel leuker. Schilder Jan Steen had in Delft zijn eigen brouwerij. Maar de vrouw des huizes verweet hem dat er te weinig gebeurde. Daarom kocht de schilder … eenden, die hij losliet in de brouwketels. De eenden zwommen en vlogen er lustig op los. En Jan Steen? Die kon zeggen dat er wél leven in de brouwerij was.

Meer weten over de herkomst van spreekwoorden? U vindt er alles over in Nederlandse spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden van F.A. Stoett.

Ik lees een boek. Een B. O. E. K. Neen, geen magazine. Een echt boek, met een kaft, een proloog en een flaptekst. Niets bijzonders, denk je: kan ik ook. Je hebt gelijk. Maar geloof me, met een baby in de pampers en een kleuter in volle ontwikkeling is een boek lezen net zo onbereikbaar als een nieuwe Belgische regering.

Het meesterplan

Drie jaar geleden was ik een boekenveelvraat. Lezen was een dagelijkse behoefte die moest bevredigd worden. Ik deed het dus veel én vaak. Maar dat veranderde. 1095 dagen lang – but who’s counting – verdween deze bezigheid van het toneel, samen met: uitslapen, alleen naar het toilet gaan, exotische reizen, enzovoort. Maar niet langer dus! Want mijn goede voornemen voor het nieuwe jaar is niet start to run, roken doe ik niet en die 5 kg negeer ik nog even. Ik ga vanaf nu weer wekelijks naar de bib! Laat de wereldliteratuur tot mij komen!

Fase 1: moeilijke start

Twee weken verder. Oké, het eerste boek dat ik ontleende, deed alleen dienst als ondergrond voor een prikblokje. Maar ik begon dan ook met te veel enthousiasme: de klepper telde meer dan 1000 bladzijden. Een beginnersfout. Bovendien koos ik een ‘sprinter’: een boek dat je één week ontleent. Daarna moet het onverbiddelijk terug. Of je krijgt een fikse boete. Het baliemeisje wierp me bij deze mededeling een waarschuwende blik toe die je niet meteen verwacht in een bibliotheek. Kortom: mijn onderneming was gedoemd om te mislukken.

Fase 2: ik herpak me

Niet getreurd. Tweede poging. Ik kies iets luchtigs. Als je weer gaat sporten, loop je ook niet meteen een marathon. Mijn boek is dus zo licht verteerbaar als een beschuitje. Eerste bladzijde. Hmmm, een vertaling uit het Engels. Ik lees liever het origineel, maar die 37 nanoseconden waarin ik het koos, volstonden niet om dit uit te maken: voor de Hopla-dvd en na Tiny gaat naar de dierentuin.

Fase 3: ik lees

Maar ik lees dus. En ik geniet. En ik blader. En ik … erger me blauw. Want ik heb niets tegen vertalingen, maar dan moet de ver- of hertaler in kwestie wel de moeite nemen om de verhaallijn te volgen. Om bijvoorbeeld bij woorden met twee betekenissen te weten wat de auteur bedoelt. Na de eerste ontgoocheling, besluit ik om dit te beschouwen als een extra leesuitdaging: reconstrueer de originele zin! De perfecte hersentraining voor een copywriter, toch?