Hééééééééél interessante VRT-taaldag, vorige dinsdag in de Antwerpse Zuiderkroon.
De VRT wil een aantrekkelijke, duidelijke en correcte taal gebruiken, die door zijn normvastheid ook nog eens robuust is. “Ahein, dacht ik, dat willen wij bij Schrijf.be ook!” Mijn dag kon toen al niet meer stuk. 

Wat is de rol van de VRT in het taaldebat binnen Vlaanderen en Nederland? Moet de VRT normeren of mag zij alleen weerspiegelen wat er in Vlaanderen aan taal bestaat en evolueert? Twee van de vele vragen die de sprekers beantwoordden.

Schitterende sprekers trouwens: niet alleen taalfilologen maar ook socio-linguïsten, reclamemakers, journalisten, acteurs en ministers.

Quotes

Ik smikkelde van een aantal beklijvende quotes:

• Reclameman Jens Mortier: “Je moet het juiste register kiezen, strikt daarbij blijven en ruimte geven voor freedom of speech, mét groot respect voor de standaardtaal.”
• Jongerentaalkundige Wim Daniëls: “Hebben ouderen niet eerder moeite met het gedrag van jongeren en focussen ze die ergernis niet te veel op hun taal?”
• Minister Frank Vandenbroucke: “Taalrelativisme is de grootste vijand voor het gelijkekansenbeleid in ons onderwijs. Iedere leraar is een taalleraar.” En met een knipoog naar Witgenstein: “De grenzen van mijn taal, zijn de grenzen van mijn wereld.”
• Martine Tanghe, leading lady van de standaardtaal: “De rol van leraren voor de ontwikkeling van en het respect voor de standaardtaal kun je niet overschatten.”
• Professor Hans Vandevelde: “Uniforme spreektaal over heel ons taalgebied is onnodig en onrealiseerbaar. Dus de norm ‘je mag niet horen aan de taal van iemand waar hij vandaan komt’ is niet haalbaar.”
• Marc Reynebau over taal als machtsmiddel: “Standaardtaal is geen privébezit, maar een cultureel erfgoed. Daarmee moet je respectvol omgaan.” En: “Hoe kun je in de Vlaamse rand respect voor het Nederlands opeisen, als je er niet in slaagt die taal correct te gebruiken of als je ze niet wilt verzorgen?”
• Geert Van Istendael: “Zonder de norm van standaardtaal is er geen creatieve spanning meer. Is de taal waardeloos. Wij mogen onze taal niet aan de vrije markt overlaten.
• Benno Barnard: “De normen liggen voor de hand. Als je die norm bestookt, ben je niet progressief maar reactionair! Dan vallen beschaving en traditie weg. Normen hebben een emancipatorische werking. Als een West-Vlaming West-Vlaams durft praten voor de camera van de VRT, terwijl hij weet dat er ook mensen in Maaseik kijken, dan is er toch iets mis!”
  En: “Willen we geen heikneuters blijven, dan moeten we de standaardtaal doen swingen. We moeten variaties vermelden en duiden. Maar vooral: we moeten de taalgebruikers de normen bieden die ze vragen.”
   

Swingende standaardtaal

Wat ik ervan onthoud? De overtuiging dat wij bij Schrijf.be, zoals de VRT, moeten blijven gaan voor een swingende standaardtaal in AL onze teksten. En niet capituleren voor verkavelingsvlaams. Uiteraard in nauw contact met, en diep respect voor wat de klant wil. Maar hem overtuigen van onze keuze, lijkt mij een constante missie.

Zo’n dagje symposiummen over taal: een eindredacteur wordt er euforisch van!

Als voorzitster van de UBN acht ik de tijd rijp om weer een paar neologismen de wereld in te sturen. Mijn nieuwste brouwsels:

1. uistralen (zoals zandstralen, maar dan met ajuin);

2. kakvrije egalisatielaag (no shit);

3. maniakaal water (voeg 15% maniak toe aan het water);

4. ebsite (helemaal anders dan de vloedsite);

5. spollicitatie (spontane sollicitatie);

6. noog (als díe het hoogst is, is alleen de wanhoop nabij);

7. begeilingstraject (traject waarbij je door een professional wordt begeild);

8. trien (heeft áltijd vertraging);

9. kaperszaak (voor al die willen te kaap’ren varen – kunnen die baarden er meteen af);

10. BWM (rijdt een stúk beter dan een Glof TID).

Fijn toch, zo’n brein in permanente staat van verstrooiing …

Zoemwoorden. Ik dacht tot voor kort dat ik er een kende: Zuiderzeeziekenhuis. Want zeg nu zelf, zo’n woord zingt toch zo zalig weg … Niet dus. Zoemwoorden, of buzzwoorden, zijn modewoorden zonder duidelijke betekenis. Iedereen gebruikt ze, maar niemand weet wat ze precies betekenen. Performantie, schaduwspits, high definition: managers, voetbaltrainers of marketeers smeren dagelijks een zoemwoord op hun boterham. 

Wilde bijen

De voorbije weken gonsde het van die woorden om mijn hoofd. Aandeelhouder bijvoorbeeld. Het kreeg op één weekend een heel andere, wrangere betekenis. Of kapitaalswaarborg. Dat woord smolt ook in enkele dagen als sneeuw voor de zon. Paul D’Hoore probeerde dapper om ze met heel zijn gewicht opnieuw in hun beurskorf te krijgen.

Dat lukte niet, want zoemwoorden zijn als bijen: hoe meer je ernaar slaat, hoe meer er op je afkomen. En ze werden altijd maar stekeliger: liquiditeit, solvabiliteit, depositogarantie, TAK 21-product, recessie, … Paniek brak uit, zelfs bij een van onze koelbloedigste ministers.

Woordenbank

Terwijl het, lees ik nu, gewoon een kwestie van vertrouwen is. Vertrouwen, zou dat nu ook een buzzwoord geworden zijn? Of behoort het tot de categorie van de schuilwoorden: woorden waarvan iedereen weet wat ze betekenen, maar niemand waar ze zich bevinden. Ik zoek het voor de zekerheid even op in mijn woordenboek. Vertrouwen: het geloof in, het bouwen op iemands trouw. Het staat er nog, exact op de plaats waar ik het verwachtte. Oef, Van Dale is nog een veilige woordenbank.

Brave burgers, opgelet! Een nieuw soort criminelen teistert de straten. Plegen ze diefstallen? Plegen ze aanslagen? Nee, ze plegen … nieuwbouw.

Deze heerlijke zin ontdekte ik op de website van een klant:
“Getracht werd een bouwkavel naast het bestaande pand te bemachtigen om daar nieuwbouw te plegen.”

Siddert en beeft …

Ik zocht online wat extra info over een project, en stootte op deze prachtige uitleg:

“Via het project worden een aantal diensten aangeboden. Samengevat kan gesteld worden dat voor verschillende doelgroepen verschillende diensten aangeboden worden.”

Dat was het. Prachtig. Een mooie demonstratie van hoe je met veel woorden bijzónder weinig kunt zeggen.