De KriQ van Lenthe Publishers is een lekkere nieuwsbrief voor zinnenprikkelende smulpapen die duimen en vingers willen aflikken. Dagelijks brengt hij een woord dat de media haalde, met zijn definitie en – halleluja – zijn herkomst. 

Hell hath no fury

Onlangs was helleveeg aan de beurt: “( … ) ooit een vrouw die van aanpakken wist, een flinke, resolute vrouw. Later kreeg het woord de ongunstige betekenis feeks, boosaardige vrouw.”

Een boze vrouw valt te vrezen. Want dan is ze op haar sterkst. Helaas krijgt ze dan steevast denigrerende namen toebedeeld: draak, dragonder, duivelin, furie, haai, haaibaai, harpij, heibei, heks, ka, karonje, manwijf, virago, viswijf en xantippe. (bron: LentheKriQ - 1 juli 2008) 

Boze mannen zijn stoer

En een man die kwaad is? Welk taalkleedje krijgt die aangemeten? Een kleine speurtocht levert een paar synoniemen op – met een merkwaardig laag scheldgehalte. Want lijken een bietebauw, popans of barribal u niet eerder aaibare kerels (Och, kom hier gij, mijn barriballeke)? En wat vindt u van de kindvriendelijke boeman (We are the men who say: booh)?
Of van de stoere berenbijter, hondenrib, kribbebijter, dondersteen? Daarmee vernietig je geen reputaties, je bestendigt ze eerder. Met nijdas, tiran en bullebak lukt het misschien nét. En toch kan ik me niet voorstellen dat ik met: Hey jij daar, lelijke izegrim! veel indruk maak.

Talig seksisme

Als wij, dames, ons eens van onze helse kant tonen, zijn we bitches. We heten neurotisch of hysterisch te zijn. Of krijgen woorden naar het hoofd geslingerd die ons onderuit willen halen. Een man noemen we hooguit een norse ambetanterik. En behandelen we met enig ontzag. Kijk, van dit subtiel taalseksisme wordt de harpij in mij weer furieus.  

Beste lezer

Néén, dat bent u niet. Want ik ken het effect bij u niet, maar ik sla paars met gele stipjes uit, als iemand me met ‘beste’ aanspreekt. Ik ben zijn ‘beste’ niet, net zoals u mijn ‘beste’ lezer niet bent. Het spijt me zeer als uw wereld nu instort.

Vanmorgen was het weer raak: eenmaal in de (papieren) postbus en tweemaal in de elektronische. Drie keer was ik iemands ‘beste’: dat was zelfs te veel voor mij.

Beste klant

Nu houd ik een ‘Beste klant‘ nog net achter de kiezen, maar een ‘Beste Wim’ van een wildvreemde leidt tot projectielbraken. Zeker in B2B-communicatie. Om nog maar te zwijgen van de horrorcombinatie ‘Beste mijnheer Van Rompuy’. Beste/mijnheer- grmmbl.

Ik verklaar dus hierbij de oorlog aan ‘Beste’. Als iemand mij dan toch geweldig vindt, dat hij dat dan ook van de daken schreeuwt. ‘Geweldige Wim’: Wow, dán zou ik pas verder lezen! Toffe, fijne, coole, alleraardigste, snoezige, aaibare, sexy Wim, … Schrijf het en ik lees verder. Beloofd. Maar ‘Beste’-brieven en -mails acht ik geen blik meer waard.

Hiese doarse

En waarom gaan we met z’n allen niet nog een stapje verder? ‘Joe, de Wim!’, ‘Yo!’ of ‘Hiese doarse, de Wim se’. Heren marketeers, de populaire varianten liggen voor het rapen. En dan hebt u meteen hét excuus om in de je-vorm te schrijven, waar ik als uw klant óók het apezuur van krijg. Zou u mij ‘jijen’ als u mij op straat tegenkwam? Nou dan.

Geachte heer

Begrijp me niet verkeerd. Dit is géén pleidooi voor het al even gruwelijke ‘Geachte’. Koel, afstandelijk, maar volgens het boekje. Helaas niet mijn boekje – sorry. Waarom? Omdat ik op straat ook nog nooit ben aangesproken met ‘Geachte mijnheer, ik verstout mij om u de weg te vragen.’

L.S.

Ook hier geldt: als u fout gaat, doe het dan met zwier. In een bestoft taalhoekje wacht de aanspreektitel ‘L.S.’ op u, dat gelukkig alleen in Nederland nog pleegt op te duiken. Ik moest zelf even opzoeken wat het betekent: ‘Lectori salutem’ of ‘Den lezer heil’. Zonder gekheid: zo staat het in het Van Dale Praktijkwoordenboek.
Dat voegt er wel in een kaderstukje aan toe dat ‘deze aanspreekvorm erg ouderwets is’ en dat ’bovendien veel lezers niet weten wat het betekent’. Neen, écht waar? Net nu ik wilde gaan voor ‘Ave Wim Van Rompuy’!

Dag, hallo

Jaja, kritiek geven is gemakkelijker dan alternatieven geven - weet ik. Mijn advies? Schrijf gewoon ‘Dag’ (in B2B) of ‘Hallo’ (bijvoorbeeld in communitymails). Zoals in: ‘Dag mijnheer Van Rompuy’ of ’Hallo Wim’. Dan luister ik, omdat ik een brief of mail krijg van een mens van vlees en bloed. Iemand die mij durft aan te spreken in de ware betekenis van het woord.

Vakantiekaartjes schrijven: de jaarlijkse kwelling. Voor mij, Schrijf.be-coördinator, toch.

Het thuisfront, vol ongeduld,  reuzebenieuwd naar hét vakantiekaartje. Ik, met vakantie, gestrest om een originele, toffe vakantiegroet neer te pennen. Hetzelfde schrijven als vorig jaar? Geen optie. Wedden dat ze net dat kaartje nog niet in de vuilnisbak kieperden? En het moet ook een beetje persoonlijk zijn, zodat tante Monique en mijn ma niet dezelfde boodschap krijgen.

Help! Weet er iemand op hoeveel verschillende manieren je ‘zonnige groetjes’ kan versturen, zonder in herhaling te vallen? Weet je wat? Dit jaar speel ik op zeker. Ik laat de kaartjes voor wat ze zijn, en sponsor de telecom-operatoren met sms’jes.

Tenzij … u me helpt met mijn ‘zonnige groetjes’-vraag?

Ik moest een website schrijven over een mooi nieuw gebouw, en doorbladerde de briefingdocumenten. Op de technische pagina struikelde mijn nietsvermoedende oog over de omschrijving van het sanitaire gedeelte. 1 herentoilet met papierhouder, 3 urinoirs met automatische spoeling en schaamschotten.

Schaamschotten! Nooit bij stilgestaan dat die afscheidingen een naam hadden. Een schampschot ken ik, maar een schaamschot? Misschien is het omdat ik een vrouw ben. Misschien keuvelen mannen regelmatig gezellig over schaamschotten.

Door mijn hoofd spookt nu alleszins een bende blozende mannen in kilts, maar dat ligt vast aan mij …

Nog een beetje slaapdronken tufte ik vanmorgen richting Mechelen. Door de luidsprekers klonk een Nederlandse radiomaker die werd geïnterviewd over zijn ochtendprogramma. Over een hypothetische samensmelting van Vlaanderen en Nederland. “In het eerste uur zetten we de case neer”, zei hij. ”En in het tweede uur de Vlaming?” wachtte ik tevergeefs …