Om de twee maanden schrijf ik een colum voor het ledenblad van Gezin en Handicap (KVG). Over mijn belevenissen als moeder van een kind met een handicap. Een heerlijk forum waarop je vreugden, verdrietjes, alledaagse tegenslagen en overwinningen kwijt kunt. Leuk ook om af en toe met lompe medemensen en instanties af te rekenen – beenhard maar in krullende letters.

Het blad voor mij alleen

En ik krijg volledige carte blanche. Dus wil ik wel eens op hol slaan. Al snel zijn de mij toegewezen tekens meer dan opgebruikt. Opvallen doet het pas als ik mijn gepubliceerde teksten herlees. Of als Rosie van het KVG me belt en bedeesd vraagt om de tekst in te korten, want: “De lay-outer krijgt hem niet op één blad.”

‘Trop’ is te veel

Schrap je in je tekst? Dan wordt je boodschap sterker. En toch gebruik ik nog altijd te veel woorden. Dat werd me twee jaar geleden nog eens pijnlijk duidelijk. Het KVG vroeg me een getuigenis voor een volle zaal sympatisanten te geven. Dus schreef ik een barokke speech, met meningen, boodschappen van algemeen nut en behoorlijk wat gewichtigdoenerij.

Welbespraakt kort

Voor mij was een jonge vrouw met een lichte mentale handicap aan de beurt. Ze woonde alleen – begeleid zelfstandig. Ze nam de micro, richtte zich naar de minister van Woonvoorzieningen en zei: “Ik vind alleen wonen plezant. En ik kan het. Mijn vrienden ook. Maar het is moeilijk, want u geeft te weinig geld. Dus moet u meer geven!”

Daar stond ik met mijn mond vol tanden en een blad vol woorden. In twee regels zei deze vrouw wat ze te zeggen had – helder, luid en duidelijk.

Keep it simple, stupid

Lessen in essentie. Die krijg ik telkens als ik in contact kom met mensen die een fysieke of mentale beperking hebben. Nu ook weer: een lesje in less is more. Van iemand die simpel heet te zijn. Maar wie heeft hier de handicap? De redenaar die in zijn eigen woorden verdrinkt of de boodschapper die kort en direct is?

Als we nu eens allemaal vanaf nu onze valse beleefsheidsvormen, de gebakken lucht en vooral ons ego uit onze teksten schrappen? Wedden dat onze communicatie dan simpelweg beter doel treft? 

Vandaag controleerde ik de lijst met al onze nieuwsbriefabonnees. Dat zijn er een slordige 4000, dus daar was ik wel even zoet mee. Waarom dat monnikenwerk? Sommige letters dragen bizarre puntjes, streepjes, krulletjes, hoedjes of andere ornamentjes. En de pc weet soms geen raad daarmee. Aan mij dus om de lijst op te schonen. Enkele details vielen me op:

Achterstevoornaam
Heel wat mensen schrijven hun achternaam voor hun voornaam. Waarom? Staat dat deftiger? Het hele punt van een voornaam is toch dat ie vooraan komt? Nu grom ik tegen mezelf ook wel eens: “Sterk bezig, Van de Plas!” Maar het is toch aangenamer als iemand je aanspreekt met je voornaam?

IK
Heel wat abonnees schrijven hun e-mailadres in kleine letters. Maar hun naam? DIE SCHREEUWEN ZE PLOTS. Vervelend, want als wij die dan gebruiken om hen persoonlijk aan te spreken, SCHREEUWEN wij ook!

In de naam van De Kunst
Achternamen zijn soms pure poëzie. Ik vond de heerlijkste exemplaren. De zachte Welvaarts of Wellecomme wordt tot de orde geroepen door de strenge Borst, Sloor of Plug. De melancholische Verledens wordt overklast door Huylebroeck, Van Ongeval of Kortleven. Opgevrolijkt door Suyckerbuyck, Potjewijd of Koperdraat. En het hof gemaakt door D’amour, Rust of De Kunst.

Herkent u uw achternaam in deze opsomming? Dan benijd ik u, want het is een prachtexemplaar. En toch … als ik een prijs mocht uitreiken voor de mooiste in de lijst? Dan koos ik resoluut voor … De Schryver. Of wat dacht u?

In de boekhandel valt mijn oog op een filosofisch minitraktaat. Met de onweerstaanbare titel: “Geluk. En waarom het niet het belangrijkste in het leven is.”  Het lijkt me een verademing in tijden van verplicht cornflakesgeluk. Dus, ik koop het.

Hard labeur

Thuis begin ik welgemutst te lezen. Na enkele zinnen zinkt de moed in mijn schoenen: dit wordt ploeteren. Niet wat de man schrijft is onverteerbaar, wel de manier waarop hij het schrijft, of liever de manier waarop de oorspronkelijke tekst is vertaald.

Kopfschmerz mit grossem K

Nu is de auteur Wilhelm Schmid. Een filosoof én een Duitser. En die durven wel eens lange zinnen schrijven. En ze tjokvol informatie en stadhuiswoorden proppen. Zodat je na één regel al snakt naar een punt, een komma en een Dafalgan.

Maaglast

Helaas is de vertaler in eenzelfde bedje ziek: ”Wat aan de volheid deze levens bijdraagt, versterkt dit geluk en verzwakt wordt het alleen door de eenzijdigheid van ervaringen, meestal door het overwicht van het aangename, dat men bij uitstek probeert te bestendigen.” Ik roetsj van taalhobbel naar tenenkruller en vlieg misselijk de leesbocht uit.

Is er een hertaler in de zaal?

Bovendien lees ik door de vertaling de brontaal. En ik lees niet eens Duits. Wilde de vertaler dan geen begrijpelijke tekst schrijven voor mensen uit het Nederlandse taalgebied? Wilde hij ons zijn nieuwe filosofische inzichten ontzeggen?

Geluk is … leesbaar

Neen, dan liever hoe ik het bij Schrijf.be leerde. Hier hertalen we teksten. We herschrijven ze in het Nederlands. In hapklare zinnen, waarvan je ontspannen geniet …
Want zeg nu zelf: er is toch niets heerlijkers, dan een adembenemende tekst waardoor je soepel schaatst, terwijl je met de wind in de haren en tintelingen op je wangen, van elke regel geniet. Kijk, dat noem ik nu geluk. Misschien toch wel het belangrijkste in het leven …

Wanneer de eerste schrijfmachine in 1889 België bereikt, krijgt die prompt zijn eigen ‘Belgische’ toetsenbord mee.

Linkse klinkers

Klinkers en leestekens aan de linkerkant, medeklinkers aan de rechterkant, en de meest (in het Frans) voorkomende letters op de twee middenrijen. Dat is het ‘Belgische’ toetsenbord dat de zeventienjarige Alfred Valley bedenkt. En waarmee hij een jaar later een typerace in Parijs wint op een omgebouwde Remington-schrijfmachine. Toch typt hij maar met twee keer twee vingers – iets wat hij nooit meer afleert.

Remington voorop

De gouden medaille loont, want even later wordt Valley de eerste verdeler van Remington in België. En zo doet ook zijn ‘Belgische’ toetsenbord zijn intrede. Het blijft vijftig jaar beschikbaar, zij aan zij met de standaard azerty – maar hoe langer hoe meer in de schaduw daarvan. Net voor de Tweede Wereldoorlog verdwijnt het voorgoed van het toneel.

Dubbel Belgisch!

Ook concurrent Smith Premier gaat voor de (Belgische) bijl – en nog wel tweemaal. Want deze schrijfmachine heeft een dubbel toetsenbord – onderaan voor de kleine letters, bovenaan voor de hoofdletters!

Vanmorgen dacht ik even dat een groothandel in kantoorbenodigdheden me wraakte als klant. Want ik was geen zak meer waard.

Zonder zak

Toen ik de vele mailonderwerpregels vluchtig overliep, bleef ik hangen bij: “Uw geschenk: een stofzuiger zonder zak!” Goh, leuk! Kun je het opgezogen stof weer lekker door de kamer blazen.
Lichtjes gepikeerd door deze onrechtvaardige behandeling, las ik de eigenlijke mail. Toen bleek het gelukkig te gaan om een stofzuiger die het stof centrifugeert, en zuivert met een HEPA-filter. En dus geen zak nodig heeft. Of hoe een verrassende onderwerpregel – ongewild – deed wat hij moet doen: mij ‘in de mail trekken’.

Nu alleen nog beslissen of ik toch maar niet ga voor de gratis snelkookpan van de concurrent of de gratis minikoelkast van nóg een andere …